ກໍລະນີພິພາດອິນດູຈີນ

ເລື່ອງຂອງເຂົາ ເຮົາຮູ້ໄດ້
໑. ກໍລະນີພິພາດອິນດູຈີນ
ເລື່ອງນີ້ກ່ຽວພັນໂດຍກົງກັບລາວ ເຖິງຖ້າບໍ່ແມ່ນວ່າກໍລະນີນີ້ລາວ ບໍ່ມີ ສ່ວນຮູ້ເຫັນກໍຕາມ ແຕ່ເຫດການມັນກ່ຽວພັນກັບດິນແດນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ຫຼວງ ພຣະບາງຄື ແຂວງໄຊຍະບູຣີທີ່ຖືກຕັດແບ່ງໄປເປັນ ແຂວງເລີຍ ແລະແຂວງ ຈຳປາສັກ ເຊິ່ງຖືກຕັດແບງໄປເປັນແຂວງອຸບົນ ແລະແຂວງສີສະເກດຂອງ ໄທຍ໌ ປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ ຖືກຄັດລອກມາຈາກບົດຄວາມ “ອະນຸສາວະລີກໍ ລະນີພິພາດອິນດູຈີນ” ເມື່ອມາອ່ານເບິ່ງບົດຄວາມແລ້ວມີເຫດຜົນທີ່ລາວ ເຮົາຍຸກໃໝ່ ຄວນຮັບຮູ້ ດັ່ງລຸ່ມນີ້:
ນັບແຕ່ປລາຍລັດຊະສະໄໝພຣະຈອມເກົ້າ ຈົນເຖິງລັດຊະສະໄໝພຣະ ຈຸນຈອມເກົ້າ, ປະເທດໄທຍ໌(ຂະນະນັ້ນຮຽກຊື່ວ່າສຍາມ) ຕ້ອງເສັຍດິນແດນໃຫ້ ແກ່ອັງກິດ ແລະຝຣັ່ງເສດໄປຫຼາຍຄັ້ງເພື່ອຮັກສາເອກະລາດ ແລະດິນແດນ ສ່ວນໃຫຍ່ໄວ້.
ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ ໒ ທີ່ມີຍຸດທະພູມຢູ່ໃນທະວີບເອີ ໂຣປ ປະເທດໄທຍ໌ກັບຝຣັ່ງເສດ ໄດ້ລົງນາມໃນສົນທິສັນຍາ ບໍ່ຮຸກຮານກັນ ເມື່ອວັນທີ ໑໒ ມິຖຸນາ ໑໘໘໓ ແຕ່ຍັງບໍ່ໄດ້ແລກປ່ຽນສັດຕະຍະບັນກັນ ຝຣັ່ງ ເສດໄດ້ຂໍໃຫ້ສົນທິສົນຍານີ້ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງແລກປ່ຽນສັດຕະຍາບັນ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຝຣັ່ງເສດເອງ, ລັດຖະບານໄທຍ໌ໂດຍພົນຕຣີຫຼວງພິບູນສົງ ຄາມ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ຕອບຕົກລົງແຕ່ມີເງື່ອນໄຂວ່າ ຝຣັ່ງເສດຈະຕ້ອງ ຍອມຮັບຂໍ້ສະເໜີຂອງໄທຍ໌ ໓ ປະການ ຄື:
ຂໍ້ໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ມີກຳນົດເສັ້ນແດນໄທຍຕາມລຳນໍ້າຂອງຕາມຫຼັກກົດໝາຍ ລະຫວ່າງປະເທດ ໂດຍການຖືຮ່ອງນໍ້າເລີກເປັນເສັ້ນເຂດແດນ.
ຂໍ້ສອງ ໃຫ້ປັບປຸງເສັ້ນເຂດແດນໃຫ້ເປັນໄປຕາມທຳມະຊາດ ໂດຍຖື ແມ່ ນ້ຳຂອງເປັນເຂດແດນລະຫວ່າງໄທຍ໌ອິນດູຈີນ ຕັ້ງແຕ່ທິດເໜືອສຸດຈົນຈະ ຣົດທິດໃຕ້ ເຖິງເຂດກຳປຸເຈັຍ ໃຫ້ຝ່າຍໄທຍ໌ໄດ້ຮັບດິນແດນທາງຝັ່ງຂວາແມ່ນໍ້າ ຂອງ ກົງກັບຂ້າມກັບຫຼວງພຣະບາງ ແລະກົງຂ້າມກັບປາກເຊກັບຄືນມາ(໓) ເປັນຂອງໄທຍ໌ຢ່າງເດີມ.
ຂໍ້ສາມ ໃຫ້ຝຣັ່ງເສດຮັບຮອງວ່າ ເມື່ອຝຣັ່ງເສດບໍ່ປົກຄອງອິນດູຈີນ ແລ້ວ ໃຫ້ຄືນລາວ ແລະກໍາປູເຈັຍ ກັບຄືນມາໃຫ້ໄທຍ໌. ຝຣັ່ງເສດປະຕິເສດຂໍ້ ສະເໜີຂອງໄທຍ໌ ໄທຍ໌ຈຶ່ງໄດ້ຈັດກໍາລັງກຽມການດັ່ງນີ້:
ກອງທັບບົກສະໜາມ ມີນາຍພົນຕີຫຼວງພິບູນສົງຄາມ ເປັນແມ່ທັບ ນາຍພັນເອກຫຼວງພຣົມ ໂຍທີ ເປັນຮອງແມ່ທັບ, ນາຍພັນເອກກຽງສັກ ພິຊິດ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍແມ່ທັບ ແລະນາຍພັນເອກຫຼວງວິຊິດສົງຄາມ ເປັນເສນາທິການ ກອງທັບບົກສະໜາມນີ້ ປະກອບດ້ວຍ ກອງທັບບົວລະພາ, ກອງທັບອີສານ, ກອງພົນພາຍັບ, ກອງພົນຜະສົມປັກໃຕ້ ແລະກອງພົນຜະສົມກຸງເທບ.
ກອງທັບບົວລະພາ ມີນາຍພັນເອກຫຼວງພຣົມໂຍທີ ເປັນແມ່ທັບ, ນາຍ ພັນເອກຫຼວງເສຣີ ເຣິງຣິດ, ນາຍພັນເອກຫຼວງໄພຣີ ຣະຍໍ່ເດດ ປະກອບ ດ້ວຍ ກອງຜະສົມປາຈີນ (ກອງພົນວັດທະນາ ແລະກອງພົນລົບບູຣີ) ກອງພົນຜະ ສົມອະຣັນ (ກອງພົນຜະສົມພຣະນະຄອນ) ກອງພົນຈັນທະບູຣີ ແລະກອງ ໜູນບົວຣະພາ ໄດ້ຮັບພາຣະກິດໃຫ້ເຂົ້າຕີອິນດູຈີນທາງດ້ານຂະເໝນ.

ກອງທັບອີສານ ນາຍພັນເອກຫຼວງກຽງສັກ ພິຊິດ ເປັນແມ່ທັບ, ນາຍ ພົນເອກຫຼວງຊຳນານ ຍຸດທະສິນ ແລະນາຍພັນໂທຂຸນປົດ ປໍຣະປັກ ເປັນຮອງ ແມ່ທັບ, ນາຍພັນໂທຫຼວງ ເດດປະດິຍຸດ ເປັນເສນາທິການກຳລັງ, ປະກອບ ດ້ວຍກອງພົນອຸດອນ, ກອງພົນສຸຣິນ, ກອງພົນອຸບົນ ແລະກອງພົນອີສານ ໄດ້ ຮັບພາຣະກິດໃຫ້ເຂົ້າຕີອິນດູຈີນດ້ານລາວ (ທີ່ປາກເຊ ແລະຈຳປາສັກ).
ກອງພົນພາຍັບ ມີນາຍພົນໂທຫຼວງຫານ ສົງຄາມ ເປັນຜູ້ບັນຊາການ ກອງພົນ, ນາຍພົນໂທຂຸນເຣືອງ ວິຣະຍຸດ ເປັນຮອງ ໑, ນາຍພັນໂທຫຼວງສຸດ ທິ ວັນນະກອນ ເປັນເສນາທິການກຳລັງ ປະກອບດ້ວຍ ກອງພັນທະຫານຮາບ ທີ ໒໘ ນະຄອນສະຫວັນ ແລະກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໒໙ ພິດສະນຸໂລກ, ກອງ ທັບທະຫານຮາບທີ ໓໐ ລຳປາງ ແລະກອງທັບທະຫານຮາບທີ ໓໑ ຊຽງໃໝ່.
ໃນກໍລະນີ ພິພາດອິນດູຈີນ ທະຫານໄທຍ໌ໄດ້ປະກອບມີວິຣະກຳເປັນຈຳ ນວນຫຼາຍ ທີ່ສຳຄັນໄດ້ສ້າງສຽງໃຫ້ແກ່ປະເທດໄທຍ໌ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຄື ການຮົບ ຫ້ວຍຍາງ ຕາແສງບ້ານພ້າວ ໃນເຂດຂະເໝນ, ໂດຍກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໓ ພຣະນະຄອນ(ປັດຈຸບັນຄືກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໒ ກົມທະຫານຮາບທີ ໑ ຮັກສາພຣະອົງ) ສັງກັດກອງພຣະນະຄອນ ໃນກອງພັນຜະສົມອາຣັນ ໃນກອງ ທັບບົວຣະພາ ຈົນໄດ້ຮັບສັນຍານາມວ່າ ກອງທັບທະຫານເສືອ ໒໘ ພະຈິກ ໒໔໙໗ ຝຣັ່ງເສດໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງບິນຈຳນວນ ໕ ລຳ ຈາກທ່າແຂກມາຖິ້ມລະເບີດ ທີ່ ນະຄອນພະນົມ ຝ່າຍໄທຍ ໄດ້ນຳເຄື່ອງບິນຂັບໄລ່ ໓ ເຄື່ອງຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ ຂັບ ໄລ່ເຄື່ອງ ບິນຝຣັ່ງໜີກັບໄປ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍມີການຮົບທາງອາກາດ ແຂວງ ຊາຍແດນແຕ່ໜອງຄາຍ ເຖິງຈັນທະບູຣີ ແລະເມືອງຕ່າງໆໃນລາວ ແລະ ຂະເໝນ.

໕ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ກອງທັບສຍາມຂອງໄທຍ໌ ໄດ້ເຄື່ອນກຳລັງບຸກເຂົ້າ ໄປໃນດິນແດນລາວ ແລະຂະເໝນ ປະສົບໄຊຊະນະຕລອດບັ້ນຮົບ ດັ່ງນີ້:
໑. ກອງທັບບົວລະພາ ຢຶດສີໂສພົນ ໄພຣິນ ແລະພະຕະບອງໄດ້.
໒. ກອງທັບອີສານ ຢຶດຈຳປາສັກໄດ້.
໓. ກອງທັບພາຍັບ ຍຶກປາກລາຍ ແລະຊຽງຮ່ອນໄດ້.
໑໗ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ເກີດຍຸດທະນາວີເກາະຊ້າງ ລະຫວ່າງຣາຊະນາວີ ໄທຍ໌ ກັບກອງເຮືອຮົບຝຣັ່ງເສດ ກອງເຮືອຮົບຝ່າຍໄທຍ ໓ ລຳ, ໄດ້ແກ່ເຮືອຮົບ ຫຼວງທົນບູຣີ(ເຮືອປືນ) ມີນາວາໂທຫຼວງພຣ້ອມ ວິຣະພັນ ເປັນຜູ້ບັງຄັບການ ເຮືອ ເຮືອຮົບຫຼວງສົງຂລາ (ເຮືອຕໍຣ໌ປິໂອ) ແລະເຮືອຣົບຫຼວງຊົນ ບູຣີ(ເຣືອ ຕໍຣ໌ປິ ໂດ) ກອງເຮືອຝຣັ່ງເສດມີ ໗ ລຳ ໄດ້ແກ່ເຮືອລາດຕາເວນລາມໍຕ໌ປິເກຕ໌ ເປັນເຮືອ ທຸງ ພ້ອມເຮືອສະລຸປ ໒ ລຳ ແລະເຮືອປືນ ໔ ລຳ ຝ່າຍໄທຍ໌ ເສັຍປຽບດ້ານກຳລັງຫຼາຍ ຜົນການຮົບໄດ້ຮັບຄວາມເສັຍຫາຍໜັກທັງສອງ ຝ່າຍ,
໒໕ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ຮັບຂໍ້ສະເໜີ ໃຫ້ຢຸດຍິງຂອງຍີ່ປຸ່ນທີ່ເຂົ້າມາ ໄກ່ເກັ່ຍ ກໍຣະນີພິພາດຄັ້ງນີ້.
໒໘ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ ແລະຝຣັ່ງເສດຢຸດຍິງ ແລະໄດ້ລົງນາມໃນ ສັນຍາພັກຮົບທີ່ໄຊງ່ອນ ບົນເຮືອຮົບຍີ່ປຸນ ເມື່ອ ໓໑ ມັງກອນ ໒໔໘໔.
໙ ກຸມພາ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ ແລະຝຣັ່ງເສດໄດ້ລົງນາມໄດ້ລົງນາມໃນສົນທິ ສັນຍາສະຫງົບເສີດ ທີ່ໂຕກຽວ ໂດຍໄທຍໄດ້ດິນແດນຝັ່ງຂວາແມ່ນ້ຳຂອງຈຳ ນວນ ໖໙. ໐໒໙ ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ຈາກຈຳນວນທີ່ໄທຍ໌ເສັຍດິນແດນໃຫ້ ຝຣັ່ງເສດທັງໝົດ ໔໖໗,໕໐໐ ຕາລາງກິໂລແມັດ.(໔)
໙ ກຸມພາ ໒໔໘໔ ນາຍພົນຕີພະຫົນ ພົນພາຍຸຫະເສນາ ເປັນປະທານ ວາງສີລາຣືກ ອະນຸສາວະຣີໄຊສະໝໍຣະພູມ ບໍລິເວນຖະໜົນພະຍາໄທ ບັນຈົບ ກັບຖະໜົນຣາຊະວິຖີ ເພື່ອເປັນອະນຸສອນ ແລະກຽດປະຫວັດ ແຕ່ວິຣະຊົນຜູ້ ສະຫຼະຊີບເພື່ອຊາກໃນກໍລະນີພິພາດອິນດຸຈີນ.
ຈອມພົນ ປ.ພິບູນສົງຄາມ ນາຍົກຣັດຖະມົນຕີ(ໄທຍ) ໄດ້ປະກອບພິທີ ເປີດອະນຸສາວະຣີ ໒໔ ມິຖຸນາ ໒໔໘໕ ທະຫານ ແລະຕຳຫຼວດ(ໄທຍ໌) ເສັຍຊີວິດ ດັ່ງນີ້:
ທະຫານບົກ ໙໔ ຄົນ,
ທະຫານເຮືອ ໔໑ ຄົນ,
ທະຫານອາກາດ ໑໓ ຄົນ,
ຕຳຫຼວດ ໑໒ ຄົນ
ລວມທັງໝົດ ໑໖໐ ຄົນ ອັດຖີຂອງຜູ້ເສັຍຊີວິດຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ບັນຈຸ ນະອະນຸສາວະຣີແຫ່ງນີ້.
ທັງໝົດນັ້ນແມ່ນ ກ່າຍຈາກບົດຂຽນຂອງໄທຍ໌ ທີ່ກ່າວເຖິງວິຣະກຳ ທີ່ໄດ້ດິນແດນຈາກຝຣັ່ງ ໂດຍສະເພາະໄດ້ດິນແດນຝຣັ່ງ ຖືເປັນວິຣະກຳຂອງ ໄທຍ໌ ເຊິ່ງດິນແດນທີ່ໄດ້ໄປຈາກຝຣັ່ງນັ້ນແມ່ນ ແຂວງໄຊຍະບູຣີ ແລະແຂວງ ຈຳປສັກຂອງລາວ, ສະນັ້ນເມື່ອມາຫວນເບິ່ງປະຫວັດສາດແລ້ວ ຖືເປັນການໄດ້ ດິນແດນຂອງສຍາມ ທີ່ໄດ້ຈາກຝຣັ່ງ ແລະຜູ້ທີ່ສູນເສັຍແທ້ໆນັ້ນແມ່ນຄືລາວ, ແຕ່ປະຫວັດສາດຕອນນີ້ ລາວບໍ່ມີສ່ວນຮູ້ເຫັນເລີຍ.
ອ້າງອິງ:
http://blog.spu.ac.th/print.php?id=1411

ຜີບ້າ-ຜີບຸນຂະບວນການຮັກຊາດລາວໃນອີສານ

ເມື່ອປີ ພ.ສ ໒໔໔໒(໑໘໙໙) ທີ່ເກີດຂື້ນທາງພາກໃຕ້ຂອງລາວກວມລວມທັງພາກອີສານຕອນໃຕ້ ພ້ອມ, ຄວາມຈິງຂະບວນຜີບ້າຜີບຸນນີ້ທາງລາວຮຽກວ່າ “ຂະບວນຜູ້ມີບຸນ” ເກີດຂຶ້ນໃນອານາເຂດແຫ່ງ ນະຄອນຈຳປາສັກທັງສອງຝາກຝັ່ງແມານຳ້ຂອງ ຂະບວນການນີ້ທາງລາວຖືວ່າຂະບວນຂອງຜູ້ຮັກຊາດ ແຕ່ທາງສຍາມ(ໄທຍ໌) ຖືວ່າເປັນໄຟຄຸກຄາມໃຫ້ແກ່ອຳນາດລັດຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່, ຂະບວນການຜີບ້າຜີບຸນຕອນ ນີ້ຈະເວົ້າສະເພາະທີ່ກ່ຽວກັບເມືອງຕະການພືດຜົນເທົ່ານັ້ນ, ເນື່ອງຈາກຂະບວນນີ້ໄດ້ຖືກຍົກຂະບວນມາ ຕັງຖານທີ່ໝັ້ນໃນເມືອງນີ້ ແລະຖືກທາງການສຍາມຍົກພົນມາປາບປາມດ້ວຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຂໍໍກ່າວ ສະເພາະໃນເມືອງຕະການພືດຜົນເທົ່ານັ້ນ ສ່ວນຢູ່ໃນເມືອງອື່ນຫາກພົບຫຼັກຖານຈະນຳມາກ່າວໃຫ້ຮູ້ ເປັນຕອນໆໄປ.

ປະຫວັດຂະບວນຜູ້ມີບຸນ ເຊິ່ງທາງໄທຍຮຽກວ່າຂະບວນການ “ຜີບ້າ-ຜີບຸນ” ນັ້ນ ເດີມແທ້ເປັນໝໍລຳ ກອນ ທ່ຽວລຳກອນຜະຫຍາ ກະຈາຍໄປທົ່ວຫົວເມືອງຕ່າງທັງໃນລາວ ແລະພາກອີ່ສານ(ອີສານສະໄໝນັ້ນ ຍັງຍົກເປັນຫົວເມືອງລາວ ຕາມລັກສະນະການປົກຄແງໄທຍ໌ຢູ່) ຂໍ້ຄວາມການລຳນັ້ນ ເປັນການສັນລະ ເສີນຜູ້ມີບຸນ (ຄົງຈະແມ່ນເລື່ອງພະຍາທັມມິກະລາດ-ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ຍັງຖືກເລົ່າຕິດສົບຕິດປາກປະຊາຊົນ ລາວຊາວຈຳປາສັກຈົນຮອດບັດນີ້) ຈະມາຈາກທິດຕາເວັນອອກ (ເລື່ອງຝາຕີນດຳລີ້ນກ່ານ ຫຼືທອງດຳ ຫຼາວຄຳກໍອາດເປັນໄດ້-ຜູ້ຂຽນ) ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນໝາຍເຖິງອົງແກ້ວ ເຊິ່ງຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຕົວຜູ້ມີບຸນຢູ່ ທາງຝັ່ງ ຊ້າຍແມ່ນຳ້ຂອງ ແລະຄຳກ່າວນັ້ນຈະໃຫ້ຮ້າຍແກ່ອາຳນາດການປົກຄອງສຍາມ(ໄທຍ) ໝໍລຳ ເຫຼົ່ານີ້ເລີ່ມ ຕົ້ນຈາກທາງທິດຕາເວັນອອກ ຕັ້ງແຕ່ສີທັນດອນ ນະຄອນຈຳປາສັກ ເມືອງພິບູນ ແລະ ເດດອຸດົມ ແຍກກັນ ເປັນສີ່ສາຍ, ສາຍທີສາມໄປເມືອງຕະການພືດຜົນ ໃນປີ ພ.ສ ໒໔໔໔ (໑໙໐໑).

ຄົນລາວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນລາວທາງພາກໃຕ້ລວມທັງລາວໃນພາກອີ່ສານທັງໝົດດ້ວຍມັກຟັງລຳ ແລະ ໝໍລຳຈະມີອິດທິພົນບົດບາດໃນການສື່ສານແກ່ປະຊາຊົນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ຈຶ່ງເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຄວາມ ລຳ ຜະສົມກັບໃນຂະນະນັ້ນ ສະພາບຄວາມເຄ່ັງຕຶງແຫ່ງປະຫວັດສາດຂອງການກອບກູ້ເອກະລາດ ທີ່ຄົນລາວທັງສອງຝາກຝັ່ງມີຄວາມມຸ້ງຫວັງຮ່ວມກັນມີຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນເຫື້ຼອມໃສສັດ ທາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍສະເພາະປະຊາຊົນຊາວລາວໃນແຂວງຈຳປາສັກ-ລວມອຸບົນຫົວເມືອງຕ່າງໆທີ່ເຄີຍ ຂຶ້ນກັບນະຄອນຈຳປາສັກເດີມ ຂະນະນັ້ນຖືກຕັດແບ່ງເປັນສອງຝາກ ຄືບາງສ່ວນຂຶ້ນກັບສຍາມ ແລະອີກ ສ່ວນໜຶ່ງຂຶ້ນກັບຝຣັ່ງ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີຂະບວນກູ້ຊາດລາວເກີດຂຶ້ນ.

ຂະບວການຜູ້ມີບຸນ(ຜີບ້າ-ຜີບຸນ) ໃນຂະນະນັ້ນ ນຸ່ງຫົ່ມຂາວ ຊົງຈີວອນເໝືອນພຣະ-ເນນ ແລະມີ ທຽນເຜິ້ງໜັກ ໑ ບາດ ແລະຂັນ ໕ ຂັນ ໘ ເປັນຂອງສຳລັບນົບໄຫວ້ຄຣູ-ອາຈາຣຍ໌ຜູ້ມີບຸນ ມີປອກໃບລານ ຈານຄາຖາສວມໃສ່ຫົວທຸກຄົນ.

ກົນລະຍຸດຂອງຂະບວນການຜູ້ມີບຸນນັ້ນ ເລີ່ມແຮກແມ່ນຂົນຂວາຍໃຫ້ປະຊາຊົນເຂົາເປັນພັກພວກ, ຕໍ່ມາໄດ້ອອກລາຍແທງ(ໃບປິວ-ໜັງສືອິນຕົກ) ເປັນຄຳພະຍາກອນເຊິ່ງມີຢູ່ຫຼາຍສະບັບ ເຊັ່ນໜັງສືອິນຕົກ, ໜັງສືທ້າວພະຍາທັມມິກະຣາດ, ໜັງສືຜູ້ມີບຸນ ແລະຕຳນານພື້ນເມືອງກຸງ(ອາດໝາຍເຖິງພື້ນວຽງກໍ ເປັນ ໄປໄດ້-ຜູ້ຂຽນ)ເປັນຕົ້ນ, ໜັງສືເລົ່ານີ້ຈະກ່າວໂຈມຕີຕໍ່ຣາຊະການໄທຍ໌ ສັນລະເສີນພະຍາທັມມິກະຣາດ ແລະທວາຍເຫດການຂ້າງໜ້າຕ່າງໆ ເຊັ່ນວ່າ

“ປີຊວດຈະມີຍັກ ໗໐໐ ໂຕມາກິນຄົນ ຫຼືພະຍາກອນວ່າ ກາງເດືອນ ໖ ພ.ສ ໒໔໔໔ ຈະເກີດເພດໄພ ໃຫຍ່ຫຼວງ ເງິນຄຳທັງປວງຈະເກີດເປັນຫີນຊາຍໄປໝົດ, ສ່ວນຫີນແຫ່ຈະເກີດເປັນເງິນເປັນຄຳໄປໝົດ, ໝູຈະເປັນຍັກກິນຄົນ ແລ້ວພະຍາທັມມິກະຣາດຜູ້ມີບຸນຈະເປັນໃຫຍ່ໃນໂລກ, ໃຜຢາກພົ້ນໄພໃຫ້ຄັດລອກ ໜັງສືເຫຼົ່ານີ້ ບອກຕໍ່ໆກັນໄປ ໃຜຢາກຮັ່ງມີເງິນຄຳ ກໍໃຫ້ເກັບຫີນມາລວມໄວ້ ໃຫ້ທ້າວທັມມິກະຣາດຊຸບ ເປັນເງິນເປັນຄຳ ຖ້າຢ້ານຕາຍໃຫ້ຂ້າໝູ ກ່ອນເຖິງກາງເດືອນ ໖ ກ່ອນຈະກາຍເປັນຍັກກິນຄົນ.

ເຫດການດັ່ງກ່າວຂ້າງຕົ້ນ ຖືວ່າເປັນກົນລະຍຸດສຳຄັນ ທີ່ທາງຂະບວນການໄດ້ໃຊ້ ຄວາມເຊື່ອຂອງ ສັງຄົມໃນສະໄໝນັ້ນ ຮຽກໂຮມກຳລັງໂດຍສະໝັກໃຈ, ບວກກັບສະຖານະການຂອງຂອງປະຊາຊົນຄົນ ລາວບົນສອງຝາກຝ່ັງແມ່ນຳ້ຂອງ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນຄວາມປົກຄອງຂອງສຍາມ ກໍຄືຢູ່ໃນຄວາມປົກຄອງຂອງ ຝຣັ່ງກໍຕາມ ປະຊາຊົນລາວເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບກັບຄວາມທຸກທໍລະມານກັນການກົດຂີ່ຂ່ົມເຫງ ເມື່ອມີຜູ້ມີບຸນ ມາຊ່ວຍກອບກູ້ເອກະລາດເຂົາ ພວກເຂົາຍ່ອມເຊື່ອ ແລະໄວ້ວາງໃຈຮ່ວມອຸດົມການເປັນທຳມະດາ, ອີກ ທັງຍັງເຫັນວ່າ ການສື່ສານ ຫຼືການຂ່າວນັ້ນ ຖືວ່າເປັນເຄື່ອງມີສຳຄັນຂອງທຸກຂົງເຂດວຽກງານຂອງມະ ນຸດ ຂະບວນການຜູ້ມີບຸນນັ້ນ ເຖິງວ່າເຄື່ອງການສື່ສານບໍ່ທັນສະໄໝກໍຕາມ ແຕ່ກົນລະຍຸດການໃຊ້ສື່ນັ້ນ ແມ່ນທັນສະໄໝທັງໄດ້ຜົນເປັນຢ່າງຍິ່ງ “ຄືໃຊ້ໜັງສືອິນຕົກ ຫາກໃຜພົບເຫັນແລ້ວຈ່ົງຂຽນຕໍ່ ຫາກບໍ່ຂຽນຕໍ່ ກໍຈັກເກີດອັນຕະລາຍແກ່ຜູ້ພົບເຫັນ ແລະຄອບຄົວ” ຕໍ່ບັນຫານີ້ນັບວ່າ ຂະບວນການຜູຸ້ມີບຸນໄດ້ວາງແຜນ ຍຸດທະສາດໄດ້ດີ ແລະທັນຕໍ່ສະພາບເຫດການສົມຄວນ, ເນື່ອງຈາກຄົນໄໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມທຸກທໍລະ ມານຈາກການຂົ່ມເຫັງເຕັກເຕັກຈາກເຈົ້າອານານຄົມຢູ່ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນຄວາມຄຸ້ມຄອງຂອງສຍາມໃນ ຝັ່ງຂວາກໍຕາ ຫຼືຢູ່ໃນຄວາມຄຸ້ມຄອງຂອງຝຣັ່ງທາງຝັ່ງຊ້າຍກໍຕາມ ຄົນລາວທັງສອງຝັ່ງດ້ວຍແຕ່ເປັນຜູ້ ຖືກກະທຳທັງນັ້ນ, ເມື່ອມີການກ້າວອ້າງເຊັ່ນນັ້ນ ກໍຍ່ອມໃຫ້ເຂົາຕ້ອງທຳ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຄິດ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ການສືສານຂອງຂະບວນການຈຶ່ງໄດ້ຮັບຜົນ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງກວ້າງຂວາງ.

ເມື່ອຣາຊາດອນໄດ້ຍິນ ກໍຊ່າລືກັນຕ່າງໆນານາ ເນື່ອງຈາກວິທີການສ້າງຄວາມຢ້ານກົວແລ້ວ ຍັງມີທາງອອກໃຫ້ສາມາດທີ່ຂະປົກປ້ອງຕົນເອງຈາກໄພພິບັດໄດ້ ໂດຍດະຈາຍຂ່າວວ່າ “ຖ້າໃຜນຳເອົາຫີນ ຂ້າງວັດ ນຳໄປເຂົ້າພິທີ ກໍ່ເຈດີຕາບເຖິງວັນອາທິດ ຂຶ້ນ ໑໕ ຄ່ຳ ເດືອນ ໔ ປີສະຫຼູ ກົງກັບວັນທີ ໒໓ ມະນາ ໒໔໔໔ ຫີນນັ້ນຈະກາຍເປັນເງິນເປັນຄຳ, ຫາກໃຜມີໂຕມ້ອນຈະກາຍເປັນງູກັດເຈົ້າຂອງ ຄວາຍຕູ້ຈະກາຍ ເປັນຍັກຂຶ້ນກິນຄົນ ແລະຮາກຝອຍລະອຽດຢູ່ຕາມຝ່ັງນຳ້ຈະກາຍເປັນໄໝ ຜູ້ຍິງທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຕ່ງງານກໍໃຫ້ ຮີບແຕ່ງ ບໍ່ດັ່ງນັ້ນຍັກຈະມາຈັບກິນ, ວັນທີ ໒໔ ມີນາ ໒໔໔໔ ຈະເກິດລົມພະຍຸພັດຄົນປິວໄປວ່ອນໆ ແລະ ມືດ ໗ ວັນ ໗ ຄືນ, ໃຫ້ຫາໄມ້ລີ້ນຟ້າ ມາໄວ້ຈູດໄຟ ແລະໃຫ້ປູກສິງໃຄໄວ້ຂັ້ນໃດເພື່ອກັນລົມພັດ.

ເມື່ອການແກ້ບັນຫາຂອງຂ່າວແລ້ວ ເຫັນວ່າມີການກະກຽມ ແລະວາງແຜນໄວ້ລະອຽດ, ສິ່ງທີ່ກ່າວ ນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ນຳມາເປັນເຄື່ອງຍຸດທະພັນໄດ້, ໂດຍສະເພາະເລື່ອງການລວບລວມກຳລັງນັ້ນ ແມ່ນການໃຫ້ “ຜູ້ຍິງທີ່ບໍ່ມີຜົວຫາຜົວນັ້ນ” ເປັນການຮີບໂຮມກຳລັງທີ່ດີທີ່ສຸດ.

ເຫດການຂະບວນຜູ້ຮັກຊາດລາວໃນພາກໃຕ້ ແລະພກາອີສານຈະເປັນເຊັ່ນໃດ (ລໍອ່ານຕໍ່ໄປ)