24 July 2008

ກຳແພງວຽງບູຮານ


- ນັບຈາກທິດໃຕ້ ເລີ່ມຈາກສົ້ນຖະນົນກຳແພງວຽງ(ກຳແພງເມືອງດ້ານທິດຕາເວັນອອກ-ບ້ານໜອງໄຮ) ທີ່ນັ້ນເປັນຕູວຽງ ດ້ານທິດຕາເວັນອອກ ຍັງປາກົດເຫັນຊາກຫັກພັງຂອງປະຕູວຽງ ແລະກໍາແພງວຽງ(ທີ່ນີ້ອາດເປັນປະຕູວຽງທີ່ເຈົ້າຣາຊະວົງເປີດປະຕູໃຫ້ສຍາມເຂົ້າວຽງໄດ້ກໍບໍ່ຮູ້) ລຽນໄປຮອດຈີນາຍໂມ້ ແລະອ້ອມໄປທາງບ້ານໜອງໄຮ ລຽບຕາມແຄມບຶງ ຖນົນກໍາວຽງ ຜ່ານບ້ານດອນກອຍ ໂພນທັນ ເຂົ້າສູ່ບ້ານວຽງຈະເຣີນທາດຫຼວງໃຕ້ ມີບຶງທາດຫຼວງເປັນກຳແພງນໍ້າ ແລ້ວເລີຍໄປຮອດຮອດໜ້າວິທະຍາໄລລາວ-ອະເມຣິກາ ມີຮ່ອງແຊງເປັນກຳແພງນໍ້າ ຜ່ານບ້ານຮ່ອງໄກ່ແກ້ວ ຕົກໃສ່ຂົວດອນແດງ ທີ່ນໍ້າສັກ ອອກໃສບ້ານໜອງບົວທອງບ້ານສີຊົມຊື່ນ ແລ້ວກໍໄປທີ່ບ້ານຈອມໄຕ ດົງນາໂຊກ ເຖິງປາກທ້າງ (ທີ່ດົງປາກທ້າງ ອາດເປັນປັກຕູວຽງດ້ານທິດເໜືອ) ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເດີນຍົນຮອດ ສາມແຍກເກົ້າລ້ຽວລົງຮອດນໍ້າຂອງ ກ່ອນຈະຂ້າມໄປຝັ່ງສີຊຽງໃໝ່ ແລ້ວອ້ອມໄປເມືອງພັນພ້າວ ທີ່ວັດແດນເມືອງ ກ່ອນທີ່ຈະກັບລົງນໍ້າຂອງອີກຄັ້ງ ທີ່ບ້ານວຽງຄຸກ (ຈາກບ້ານປາກທ້າງໄປ ບໍ່ເຫັນຮ່ອງຮອຍກຳແພງ ຄົງຈະຖືກທໍາລາຍດ້ວຍການພັດທະນາ ວຽງຈັນໄປໃນເມື່ອກ່ອນ) ນີ້ແມ່ນກຳແພງວຽງ(ນະຄອນຈັນທະບູຣີສີສັຕນາກຄະນາຫຸດອຸດຕະມະຣາຊະທານີ ແຫ່ງລ້ານຊ້າງ) ໂດຍເລີ່ມຈາກສະໄໝພຣະເຈົ້າໄຊຍະເຊດຖາທິຣາດເປັນຕົ້ນມາ, ຍັງປາກົດເປັນຮູບກຳແພງຈະແຈ້ງ ເມື່ອເບິ່ງໃນ google earth ສ່ອງລົງມາ, ນັບຈາກໜ້າວິທະຍາໄລລາວອະເມຣິກາແລ້ວ ບ້ານເຮືອນເກີດຂຶ້ນຫຼວງ ຫຼາຍຈຶ່ງບໍ່ປາກົດເຫັນຈະແຈ້ງ ແຕ່ພໍຕາມຮ່ອງຮອຍຫຼກຖານຂອງກຳແພງເມືອງເກົ່າເປັນຍ່ານໆໄປ.

20 July 2008

ອານາຈັກສຣີໂຄຕະປຸຣະເກົ່າແກ່ທີ່ສູດໃນສຸວັນນະພູມ




ໂດຍ: ພອຈ.ເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ
--------

- ອານາຈັກທວາຣະວະດີນັ້ນ ເປັນອານາຈັກທີ່ເກົ່າແກ່ໃນສຸວັນນະພູມ ເຊິ່ງອີງຕາມຫຼັກຖານທາງປະວັດສາດທີ່ພົບໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ນັກປະວັດສາດໄທຍ໌ ແລະນັກປະວັດສາດຕ່າງປະເທດສຶກສາເຣື່ອງອານາຈັກເກົ່າແກ່ໃນດິນແດນອາຊີຕເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ມັກຈະອ້າງອິງເຖິງຫຼັກຖານທາງປະວັດສາດທະຣາລະວະດີ ເຊິ່ງອານາຈັກນີ້ສູນກາງທາງໄທຍຼມັກອ້າງເອົາສູນກາງທີ່ນະຄອນປະຖົມເລີຍລົງໄປທາງໃຕ້ຈົນຮອດ ເມືອງນພະຄອນສີທັມມະຣາດ ເປັນສູນກາງ ແລະກຳນົດອາຍຸຂອງອານາຈັກນີ້ ຢູ່ໃນໄລຍະພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໑໖ ກໍຄືກຳນົດຢູ່ໃນ ພ.ສ ໑໐໐໐ ເຖິງ ໑໕໐໐ ປາຍ.
ແຕ່ເມື່ອມາພົບລາວເຮົາໄດ້ຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດສຳຄັນ ໒ ຢ່າງ, ໃນສອງທີ ແລະສອງວັດທະນະທັມໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດດັ່ງທີ່ເຮົາຮູ້ແລ້ວນັ້ນຄື ພົບຄ້ອງບັ້ງ ອາຍຸປະມານ ໒໐໐໐ ກວ່າປິ ທີບໍ່ຄຳເມືອງເຊໂປນ ແລະຕໍ່ມາກໍພົບວັດຖຸ ເຄື່ອງເງິນ ແລະເຄື່ອງຄຳ ຫຼາຍກວ່າ ໒໐໐ ລາຍການ ສະໄໝສີໂຄຕະບອງ ທີ່ບ້ານໜອງເຮືອທອງ ທີ່ປາກເຊບັ້ງໄຟກຳ້ໃຕ້ດັ່ງ ທີ່ສະເໜີໄປແລ້ວ ປາກົກວ່າ ຄ້ອງບັ້ງຢູ່ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໔-໕ ແລະເຄື່ອງເງິນຄຳ ມີອາຍຸ ໒໔໕໓ ຕົກຢູ່ໃນ ພ.ສ ໙໘ ກໍຄືຢູ່ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑
ເຮັດໃຫ້ນັກປະວັດສາດຕ້ອງຫວນຄຳນຶງຫຼັກຖານປະວັດສາດນີ້ ທີ່ກ່ຽວພັນກັບໜັງ ອຸຣັງຄະທາດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນໜັງສືປະຣັມປຣາອີກຕໍ່ໄປແລ້ວ.
- ໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານກ່າວເຖິງເມືອງບູຮານໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ຂະນະນະທີ(ແມ່ນຳ້ຂອງ)ນັ້ນມີສອງເມືອງຄື ເມືອງຈັນທະບູຣີ ແລະເມືອງສີໂຄຕະປຸຣະ ນອກນັ້ນແມ່ນກ່າເວຖິງເມືອງບໍຣິວານ ແລະເມື່ອທີ່ທາງອານາຈັກສີໂຄຕະປະຣະໃນສະໄໝພະຍານັນທະເສນນັ້ນ ກໍມີ ໕ ຫົວເມືອງດ້ວຍກັນ ຄື ເມືອງໜອງຫານນ້ອຍ, ໜອງຫານຫຼວງ, ເມືອງອິນທະປັຕ, ເມືອງກຸລຸນທະ ແລະເມືອງຈຸລະນີ້ພຣົມມະທັຕ, ເມືອງທັງ ໕ ນີ້ ເປັນເມືອງສຳຄັນ ທີ່ທາງອານາຈັກສຣີໂຄຕະປຸຣະໄດ້ເຊື້ອເຊີນໃຫ້ມາຮ໋ວມສ້າງ ອຸມຸງເພື່ອບັນຈຸອຸຣັງຄະທາດ(ທາກຫົວເອີກ) ຂອງອົງສົມເດັດພຣະສັມມສັມພຸດທະເຈົ້າ ເຊຶ່ງພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະ ພ້ອມດ້ວຍເຫຼົ່າພຣະພິກຂຸສົງຈຳນວນ ໕໐໐ ອົງນຳມາຈາກເມືອງຣາຊະຄຶຫະນະຄອນ ມາປະດິດສະຖານໄວ້່ດອຍກັບປະນະຄືຣີ (ພຣະທາຕຸປະນົມ-ພນົມ) ນອກຈາກນັ້ນຍັງກ່າວເຖິງເມືອງອີກເມືອງໜຶ່ງທາງຕອນເໜືອ ຄືເມືອງຈັນທະປຸຣະ ໄດ້ກ່າວເຖິງການທີ່ພຣະອໍຣະຫັນເຈົ້າ ໕ ອົງນຳເອົາພຣະບຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ມາປະດິກສະຖານທີ່ພູເຂົາຫຼວງ(ລວງ) ບັນປາຍໆ ຍັງກ່າວເຖິງດອຍນັນທະກັງຣີ ອັນໝາຍເຖິງພູສີ ໃນນະຄອນຫຼວງພຣະບາງດ້ວຍ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນໄລຍະຫຼັງໆ ມານັ້ນເມືອງຈັນທະບູຣີ ກັບເມືອງຊຽງທອງໄດ້ມີຄວາມສຳຄັຍຂຶ້ນໄລຍະຫຼັງໆ.
- ຫຼັກຖການທີ່ພົບກ່ອນໜ້ານີ້ ໃນດີແດນທີ່ກ່າວເຖິງ ໃນໜັງສືອຸຣັງຄະທາຕນັ້ນ ທາງເໜືອນັບຕັ້ງແຕ່ເມືອງຊຽງຂວາງຂຶ້ນໄປຈົນຮອດເມືອງໄລ່ເຈົາ ລາວກາຍ ເປັນສູນກາງ ແລະອານາເຂດຂອງເມືອງຈຸນລະນີພຣົມມະທັດ, ເມືອງໜອງຫານນ້ອຍ ໝາຍເອົາອຸດອນ ສ່ວນໜອງຫານຫຼວງໝາຍເອົາ ເມືອງສາກົນນະຄອນ ອັນມີຫຼັກຖານເກົ່າແກ່ບູຮານ ເຊັ່ນພຣະທາດເຊີງຊຸມ, ສ່ວນເມືອງອິນທະປັຕນັ້ນ ເຂົາໃຈວ່າທາງໃຕ້ ໝາຍເອົາເມືອງຂອມບູຮານ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໐-໑໖ ກໍໄດ້ແກ່ອັງກໍ ແຕ່ຫາກວ່າໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑-໔ ນັ້ນອາດໝາຍເອົາເມືອງໃນບໍຣິເວນແມ່ນຳ້ຂອງຕອນກາງ ເຊິ່ງໃນເຂດເມືອງຈຳປາສັກດຽວນີ້ ໃນສະຕະວັດທີ ໖-໘ ນັ້ນເປັນສູນກຂອງພວກ ທີ່ນັບຖືສາສນາຮີນດູ ມີຊື່ວ່າ "ເຊດຖະປຸຣະ" ກຳນົດເອົາເມືອງຢູ່ປາກຫວ້ຍພະພີນຂຶ້ນມາທາງເໜືອ, ສ່ວນເມືອງກຸລຸນທະນັ້ນ ອາດໝາຍເອົາເມືອງ ອຸຍຸທະຍາ ຫຼືເມືອງລະໂວ້, ຫຼືເມືອງນະຄອນປະຖົມ ຫຼືເມືອງນະຄອນໄຊສີ ເມືອງໃດເມືອງໜຶ່ງ ເຊິ່ງເປັນເມືອງໃນເຂດອານພຈັກທະວາຣະວະດີ.
- ວັດຖຸ ຫຼັກຖານທີ່ປາກົດໃນບໍຣິເວນທີ່ກຳນົດນີ້ ໄດ້ໝາຍເອົາຕາມໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານໄດ້ກ່າວເຖິງ ອາດລວມເຖິງເມືອງຊຽງແສນດ້ວຍ ເພາະເມືອງ ຊຽງແສນ ກໍແມ່ນປຸໃນເຂດອິດທະພົນຈຸນລະນີພຣົມມະທັດດ້ວຍ ຫາກເຮົາກ່າວເຖິງເມືອງຕ່າງໆ ທີ່ປະກົດໃນໜັງສືເຣື່ອງທ້າວຮຸ່ງ ທ້າວເຈືອງປະກອບນຳ ເຊິ່ງເປັນວັນນະກັມໃນຍຸກໃກ້ຄຽງກັນ ຕາມກຳນົດຫຼັກຖານວັດຖຸ ເປັນບູຮານຄະດີທີ່ພົບນັ້ນ ໄດ້ອ້າງອິງຕາມລາຍງານຂອງໄທໄດ້ກ່າວເຖິງ ໄດ້ແກ່.
໑. ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໑໒ ຄືຫຼຽນເງິນເສັ້ນຜ່າສູນກາງ ໑໙ ມມ, ພົບທີ່ນະຄອນປະຖົມ ແລະອູ່ທອງ ພົບວ່າອັກສອນຈາຣືກວ່າ "ສີທຣາວະດີສວຣ" ແລະມີຮູບໝໍ້ນ້ຳກົນສໍ ຢູ່ອີກດ້ານໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ນັກປະວັດສາດໄທຍ໌ຣຸ່ນກ່ອນ ເຊື່ອວ່າ "ຊົນຊາດມອນບູຮານ" ໄດ້ຕັ້ງອານາຈັກທະຣາວະດີ, ບາງແຫ່ງຮຽກວ່າ ທວາຣາວະດີ) ຂຶ້ນໃນພາກກາງຂອງດິນແດນສຸວັນນະພູມ, ແລະມີຊຸມຊົນເມືອງສະໄໝທະວາຣະວະດີສຳຄັນຫຼາຍແຫ່ງ, ໄດ້ແກ່ເມືອງນະຄອນໄຊສຣີ (ທາງໄທຍ໌ວ່າ-ນະຄອນປະຖົມບູຮານ ສູນກາງອານາຈັກ ໃຫຍ່ໃນແມ່ນຳ້ທ່າຈີນ) ເມື່ອງອູທອງ (ໃນແຂວງສຸພັນບູຣີ ໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ທ່າຈີນ) ເມືອງພົງຕຶກ (ແຂວງການຈະນະບູຣີໃນເຂດແມ່ນຳ້ແມ່ກອງ) ເມືອງລົພບູຣີ (ໃນແມ່ນຳ້ລົບບູຣີ) ເມືອງຄູບົວ (ແຂວງຣາຊະບູຣີ ໃນລ່ອງນຳ້ແມ່ກອງ) ເມືອງອູ່ຕະເພົາ (ບ້ານອູ່ຕະເພົາ, ເມືອງມະໂນຣົມ ແຂວງໄຊນາທ ໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ເຈົ້າພຣະຍາ) ເມືອງບ້ານດ້າຍ (ຕາແສງໜອງເຕົ່າ, ເມືອງ ແລະແຂວງອຸໄທທານີ ໃນແຄວຕາກແດດ) ເມືອງຂີດຂິນ (ຢູ່ໃນແຂວງສະຣະບູຣີ) ແລະບ້ານຄູເມືອງ (ທີ່ເມືອງອິນທະບູຣີ ແຂວງສິງບູຣີ) ນອກຈາກນັ້ນ ທາງໄທຍ໌ຍັງພົບເມືອງບູຮານອີກ ໃນບ້ານໜອງປຣົງ, ເມືອງເຂົາຍ້ອຍ ແຂວງເພັດບູຣີ ລວມທັງໝູ່ບ້ານໃນເຂດແຂວງບ້ານໝີ ແລະໂຄກສຳໂຣງ ແຂວງລົບບູຣີ, ເມືອງບູຮານ ທີ່ກ່າວມານີ້ແມ່ນຢູ່ໃນພາກກາງຂອງໄທຍ໌ປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງທາງໄທຍ໌ຢັ້ງຢືນວ່າ ເປັນໝູ່ບ້ານສັງຄົມເມືອງໃນສະໄໝທວາຣະວະດີ, ເມືອງເຫຼົ່ານີ້ຫາກ ອິງຕາມໜັງສືອຸຣັງຄະທາດວ່າ "ເປັນເມືອງທີ່ຈະເຣີນຂື້ນໃນສະໄໝທະວາຣະວະດີ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໑໒ ກໍຄົງຈະເປັນບັນດາຫົວເມືອງ ໃນອຳນາດຂອງເມືອງກຸລຸນທະ ທີ່ປາກົດໃນໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານ ແຫ່ງສະຕະວັດທີ ໑-໔ ກໍອາດເປັນໄປໄດ້.
- ຊຸມຊົນເມືອງສະໄໝທະວາຣະວະດີ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໑໒ ໃນພາກເໝືອຂອງໄທຍ໌ນັ້ນ ໄດ້ແກ່ ພົບທີ່ເມືອງຈັນແສນ (ຢູ່ຕາແສງຈັນແສນ ເມືອງຕາຄີຣີ ແຂວງນະຄອນສະຫວັນ ລ່່ອງນຳ້ລົບບູຣີ) ເມືອງບຶງໂຄກຊ້າງ (ຢູຕາແສງໄຜ່ຂຽວ ເມືອງສວາງອາຣົມ ແຂວງອຸທັຍທານີ ໃນແຄວຕາກແດດ ລ່ອງນຳ້ສະແກກຣັງ) ເມືອງສຣີເທ (ທີ່ແຂວງເພັດຊະບູນ ລ່ອງແມ່ນຳ້ສັກ) ເມືອງຫະຣິພຸນຊັຍ (ແຂວງລຳພູນ ໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ປີງ) ແລະເມືອງບົນ (ທີ່ແຂວງພະຍຸຫະຄີຣີ ແຂວງນະຄອນສະຫວັນ ໃນລ່ອງນຳ້ເຈົ້າພຣະຍາ) ເມືອງເຫຼົ່ານີ້ ອາດມີສ່ວນພົວພັນກັບເມືອງທາງເໜືອຫຼາຍ ກວ່າເມືອງທາງໃຕ້ ໃນຍຸກດຽວກັນກັບທວາຣະວະດີ.
- ຊຸມຊົມເມືອງໃນສະໄໝທະວະຣະວະດີຕາເວັນອອກ ມີເມືອງບູຮານສະໄໝພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໑໘ ຢູ່ທີ່ເມືອງພຣະຣົຖ(ຢູ່ຕາແສງໜ້າພຣະທາຕ, ເມືອງພະນັສນະຄົມ ແຂງຊົນບູຣີ ເຊິ່ງພົບເຄື່ອງຖ້ວຍເປີເຊັຍສີຟ້າ) ເມືອງຖນົນບູຮານຕິດຕໍ່ກັບເມືອງສີພຣະໂລ ເຊິ່ງເປັນເມືອງທ່ານໃນສະໄໝພຸດທະສະຕະວັດ ທີ ໑໕-໒໑ (ຢູ່ຕາແສງໜອງໄມ້ແດງ ເມືອງຊົນບູຣີ ລ່ອງແມ່ນຳ້ບາງປະກົງ) ເຊິ່ງພົບເຄື່ອງຖ້ວຍຈີນ ແລະຍີ່ນປຸນຈາກເຕົາອະຣິຕະ ແບບອະມາຣິ ອາຍຸຮາວພຸດທະສະຕະວັດທີ ໒໒ ແລະຕິດຕໍ່ເຖິງເມືອງໃນສະໄໝດຽວກັບ ເຊັ່ນເມືອງສີມະໂຫສົຖ (ທີ່ໂຄກປີບ ແຂວງປາຈີນບູຣີ) ເມືອງດົງລະຄອນ (ທີ່ນະຄອນນາຍົກ) ເມືອງທ້າວອຸທັຍ ແລະບ້ານຄູເມືອງ(ແຂວງຊະເຊິງເທຣົາ) ເມືອງເຫຼົ່ານີ້ອາດມີອິດທີພົນຂອງ ອິນທະປັຕເຂົ້າມາມີສ່ວນ ອິງຕາມໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານ.
- ສ່ວນຢູ່ທາງພາກອີສານນັ້ນ ທາງໄທຍ໌ໄດ້ນັບເອົາຫຼັກຖານບູຮານວັດຖຸເຂົ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນສະໄໝທວາຣະວດີດ້ວຍ ມີເມືອງຟ້າແດດສົງຍາງ ຫຼືເມືອງຟ້າແດດສູງຍາງ (ທີ່ເມືອງກມະລະສັບ ແຂວງກາລະສິນ) ພູພຣະບາດ (ອຸດອນທານີ) ເມືອງບູຮານ (ພົບໃນ ເມືອງສີຊຽງໃໝ່ ແຂວງໜອງຄາຍ) ແຂວງອຸບົນຣາຊະທານີ ແຂວງນະຄອນພນົມ ແຂວງສາກົນນະຄອນ ແລະວຽງຈັນປະ ເທດລາວ, ການກ່າວເຖິງ ບູຮານວັດຖຸ ໃນດິນແດນຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຂອງໄທຍ໌ນັ້ນ ທາງໄທຍ໌ບໍ່ຄ່ອຍຈະສົນໃຈຫຼາຍປານໃດ ພຽງແຕ່ກ່າວພາດພິງເຖິງ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ໃນຫຼັກຖານ ທີ່ພົບໃນພາກອີສານຝ່າຍເໜືອລວມທັງລາວນັ້ນ ເປັນຫຼັກຖານທີ່ພົບໄດ້ທັງໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໑໑-໒໒ ແລ້ວ ຍັງພົບຫຼັກຖານກ່ອນ ພຸດທະສັກກຣາດ ຮອດພຸດທະສະຕະວັດທີ ໔ ຫຼາຍແຫ່ງ (ດ່ັງຈະກ່າວຕໍ່ໄປ).
- ສ່ວນທາງພາກໃຕ້ນັ້ນ ເອກະສານທາງໄທຍ໌ສະເໜີວ່າອານານັກທະວາຣະວະດີ ໄດ້ແຜ່ອິດທະພົນລໄປທາງໃຕ້ຮອດເມືອງໄຊຍາ(ສຸຣາດທານີ) ເມືອງນະຄອນສີທັມມະຣາດ ແລະເມືອງຍະຣັງ(ປັຕຕະນີ) ຂອງອານາຈັກສີວິໄຊດ້ວຍ.

ຕາມການສັນຕິຖານ ແລະການຕົກລົງພ້ອມພຽງກັນອງນັກຄົ້ນຄວ້າ ແລະຫຼັກຖານປະຫວັດສາດຂອງໄທຍ໌ ຮູ້ສຶກວ່າຈະມີຄວາມເປັນເອກະສັນກັນ ສົມຄວນວ່າ "ອານາຈັກທະວາຣະວະດີ ເປັນອານາຈັກຂອງມອນບູຮານ" ມີສູນກາງທີ່ນະຄອນປະຖົມບູຮານ(ລຸ່ມແມ່ນຳ້ທ່ານຈີນ ຫຼືນະຄອນໄຊສຣີ) ກັບເມືອງອູ່ທອງ ແລະລະໂວ້(ລົບບຸຣີ) ຕໍ່ມາໄດ້ຂະຫຍາຍອຳນາດເມືອງໄປຮອດຫະຣິພຸນໄຊ(ລຳພຸນ) ມິຫຼັກຖານເຫຼົ່າໄວ້ວ່າ ປະມານ ພ.ສ ໑໑໐໐ ພຣະນາງຈາມເທວີຂອງເຈົ້າເມືອງລະວະປຸຣະ ຫຼືລະໂວ້(ລົພບຸຣີ) ໄດ້ອົບພະຍົບຜູ້ຄົນຂຶ້ນໄປຕັ້ງເມືອງລຳພູນ, ສ່ວນທີ່ນະຄອນປະຖົມມີການພົບພຣະປະຖົມເຈດີ ເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າ ບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ພຣະທາດອົງກ່ອນນັ້ນມີຮູບລັກ ສະນະຄ້າຍພຣະທາດສານຈີ ທີ່ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດສ້າງໄວ້ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ ໓-໔ ແລະມີການພົບພາສາປັນລະວະ, ປາລີ, ສັນສະກິດ ແລະພາສາມອນ, ທີ່ບໍຣິເວນພຣະປະຖົມເຈດີ ແລະບໍຣິເວນໃກ້ຄຽງ ພົບຈາຣືກພາສາມອນ, ອັກສອນປັນລະວະ ບັນທຶກເຣື່ອງການສ້າງພຣະພຸດທະຮູບ, ເສົາຫົງ, ວິຫາຣ ແລະແນວຕົ້ນໝາກພ້າວເປັນອະນາເຂດອາຮາມ ທີ່ວັດຮ້າງແຂວງນະຄອນປພະຖົມ ອາຍຸຮາວ ພ.ສ ໑໒໐໐ (ປັດຈຸບັນຢູ່ທີ່ພິພິດທະພັນພຣະປະຖົມເຈດີ) ແລະພົບຈາຣືກມອນ ທີ່ລຳພູນອາຍຸ ຮາວ ພ.ສ ໑໖໒໘ (ປັດຈຸບັນຢູ່ທີ່ພິພິດທະພັນສະຖານແຫ່ງຊາດ ຫະຣິພຸນໄຊ-ລຳພູນ). ຢູ່ໃນຫຼັກຖານທີ່ພົບນີ້ຄືອັກສອນມອນນັ້ນ ມີນັກບູຮານຄະດີບາງທ່ານຂອງໄທຍ໌ ໃຫ້ຄວາມເຫັນວ່າ ເປັນອອກສອນທັມ ຫຼືອັກສອນອ້າຍລາວ.

ນອກຈາກສິ່ງທີ່ພົບບູຮານຄະດີ ທີ່ທາງໄທຍ໌ເຊື່ອວ່າ ເປັນຫຼັກຖານທີ່ກ່ຽວພັນກັບອານາຈັກທະວາຣະວະດີໃນນະຄອນປະຖົມແລ້ວ ຍັງກ່າວເນື່ອງໄປ ຮອດ ເມືອງອູ່ທອງວ່າ ໄດ້ພົບສີລາແລງ ອາຍຸປະມານ ພ.ສ ໖໐໐-໑໖໐໐ ອີກ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ທີ່ນະຄອນໄຊສີ ເຊິ່ງຫ່າງຈາກນະຄອນປະຖົມໄປທາງໃຕ້ປະມານ ໒໕ ກິໂລແມັດນັ້ນ ທາງໄທກໍໄດ້ພົບ ຄູເມືອງ ໔ ຫຼ່ຽມ ຂະໜາດ ໓,໖໐໐×໒໐໐໐ ແມັດ ແລະໄດ້ພົບ ບູຮານວັດຖຸໃນສະໄໝດຽວກັນອີກຈຳນວນໜຶ່ງ, ທີ່ເມືອງກຳແພງແສນ ແຂວງນະຄອນປະຖົມ ກໍໄດ້ພົບຮູບເມືອງສີ່ຫຼ່ຽມປະມານ ໓໒໕ ໄຮ່ ແລະຄູນຳ້ຍາວປະມານ ໘ ກິໂລແມັດ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງພົບຫຼັກຖານຮົບວົງລໍ້ທັມມະຈັກກັບກວາງໝອບ ເປືອກຫອຍທະເລາ ສະໝໍເຮືອ ແລະສາຍໂສ້ເຮືອ ຂະໜາດໃຫຍ່ໃນເມືອງນະຄອນປະຖົມບູຮານ ທາງໄທຍ໌ເຊື່ອວ່າເປັນຫຼັກຖານສຳຄັນ ທີ່ສະແດງໃນສະໄໝກ່ອນນັ້ນ ເມືອງສຳຄັນເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ຕິດກັບທະເລ ຫຼືເປັນເມືອງສຳຄັນຂອງອານາຈັກທະວາຣະວະດີ ເຊິ່ງມີການພົບສິ້ນສ່ວນຂອງອານາຈັກພຣະພຸດທະຮູບຈຳນວນຫຼາຍ ແລະຍັງໄດ້ພຣະພຸດທະຮູບຫີນຊາຍສະຫຼັກປະທັບຂະໜາດໃຫຍ່ ສະໄໝທະວາຣະວະດີ ຈຳນວນ ໔ ອົງ ທີ່ວັພຣະເມຣຸ ໃຫ້ກັບອົງປະຖົມເຈດີ ປັດຈຸບັນນີ້ພຣະພຸດທະຮູບອົງນີ້ ຢູ່ທີ່ພິພິດທະພັນສະຖານແຫ່ງຊາດ ເຈົ້າສາມພຣະຍາອາຍຸທະຍາ, ອົງທີສອງຢູ່ສິມວັດປະົມເຈດີ ອົງທີສາມຢູ່ທີ່ລານປະທັກສິນທິດໃຕ້ອົງພຣະປຖົມ ແລະອົງທີ່ສີ່ ຢູ່ບໍຣເວນວິຫານນ້ອຍ ອາຍຸທະຍາ ແລະຍັງພົບພຣະພຸດທະຮູບນັ່ງຢ່ອຍພຣະບາດ ສີລະປະທະວາຣະວະດີສະຫຼັກຢູ່ ຫຼັກຖານທີ່ທາງໄທຍ໌ໄດ້ພົບນີ້ ແມ່ນມີການກ່ຽວພັນກັບອານາຈັທະວາຣະລະວະດີ ແລະອານາຈັກຂອງມອນ ແລະກວາມເອົາອານາເຂດນັບແຕ່ແມ່ນຳ້ເຈົ້າພະຍາ ລົງໄປທາງໃຕ້ ແລະທາງຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ ຈົນຮອດທິດເໜືອເມືອງລົບບູຣີເປັນສຳຄັນ, ຫາກເມືອງທະວາຣະວະດີ ມີສູນກາງຢູ່ທີ່ນະຄອນປະຖົມ ຫຼືນະຄອນໄຊສີ ກໍສົມເຫດສົມຜົນສົມຄວນ ເພາະເມືອງເຫຼົ່ານີ ໃກ້ກັບທະເລແນ່ພໍສົມຄວນ ສວນເມືອງອື່ທີ່ກ່າວເຖິງນັ້ນ ຫາກວັດຖຸເຫຼົ່ານັ້ນ ປາກົດເປັນສີລະປະທະວາຣະດີ ກໍບໍ່ໄດ້ໝາຍວ່າເມືອງເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຂຶ້ນກົງກັບທະວາຣະວະດີກໍໄດ້ ເນືື່ອງຈາກວ່າ ສັງຄົມການປົກຄອງ ໃນສະໄໝນັ້ນ ເປັນສັງຄມຊົນຊາດຊົນເຜົ່າ ຫຼືສັງຄົມນະຄົມນະຄອນຣັດ ແລະການຖ່ານທອດວັດທະນະທັມນັ້ນຍ່ອມມີການພົວພັນກັນເປັນທັມມະດາ ສ່ວນເມືອງ ດັ່ງເຮົາຈະຫັນຂະໜາດຂອງເມືອງຕ່າງໆນັ້ນ ຍັງມີຂະໜາດຕ່າງກັນເປັນລຳດັບ, ນັ້ນກໍໝາຍເຖິງອຳນາດຂອງຜູ້ສ້າງ ມີລະດັບແຕກຕ່າງກັນ, ຢ່າງໃດກໍຕາມອານາຈັກທະວາຣະວະດີນັ້ນອຳນາດຈັກບໍ່ຂ້າມກາຍດົງພຣະຍາໄຟໄປຍັງດິນແດນອີສານແນ່ນອນ ເຖິງວ່າບາງຫຼັກຖານຈະມີວັດຖຸທີ່ ຢູ່ໃນສະໄໝດຽວກັນເລັກນ້ອຍກໍຕາມ ເພາະຄຳວາ "ທວາຣວດີ"(ທະວາຣະວະດີ)ນັ້ນ, ມີຄວາມໝາຍເຖິງ ເມືອງແຫ່ງທະວານ ຫຼືທາງເຂົ້າອອກ ຫຼືທາງຜ່ານເທົ່ານັ້ນ, ອາດໝາຍເຖິງເມືອງທ່າ ລະຫວ່າງການສັນຈອນຂອງພໍ່ຖ້າວານິດທີ່ຜ່ານຈາກຝັ່ງທະເລທິດຕາເວັນຕົກ ສູ່ທປະເລທິດຕາເວັນອອກ, ເນືອງຈາກທີ່ດິນແດນອີສານ ແລະດິນແດນລາວເຮົາ ກໍພົບຫຼັກຖານທີ່ມີອາຍຸສະໄໝດຽວກັບອານາຈັກທະວາຣະວະດີ ຫຼາຍແຫ່ງເຊັ່ນ ທີ່ອີສານ ແມ່ນຊຸມຊົນບ້ານຊຽງ ມີອາຍຸແຕ່ ໔໕໐໐-໒໐໐໐ ປີ, ອັນນີ້ແມ່ນຊຸມຊົນໜອງຫານນ້ອຍ ແລະໜອງຫານຫຼວງ ທີ່ປະກົດໃນ ໜັງສືອຸລັງຄະນິທານ ເຖິງເປັນຕົ້ນອານາຈັກນີ້ເລື້ອມາຈົນເຖິງຍຸກຕົ້ນພຸດະສະຕະວັດ. ໃນລະຫວ່າງ ພ.ສ ໘ ຕາມຕຳນານ.

- ສ່ວນຫຼັກຖານໄປທາງເໜືອອັນ ກ່ຽວກັບໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານນັ້ນ ມີຫຼວງຫຼາຍ ແລະມີອານາເຂດແຕ່ຊຽງແສນ, ຫຼວງພະບາງ, ຊຽງຂວງ, ຊຳເໜືອ ແລະດິນແດນນ່ານເຈົ້າ ລາວກາຍ, ມີຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດອັນເປັນເມືອງບູຮານ ແລະບູຮານຄະດີກ່ອນ ພ.ສ ແລະຫຼັງ ພ.ສ ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ເຊັ່ນທີ່ ຊຽງແສນກໍພົບຕົວເມືອງຊຽງແສນບູຮານ ອາຍຸກ່ອນ ພ.ສ, ໂດຍມີການຕົກລົງຮອງຮັບກັນຢ່າງເອກະສັນຈາກຂອງນັກ ປະວັດສາດທົ່ວໄປວ່າ ອານາຈັກຂອງຊົນລາວ ຫຼືອ້າຍລາວ, ຊຽງຂວາງ ແມ່ນທົ່ງໄຫຫີນ, ທີ່ຊຳເໜືອ ກໍແມ່ນວັດທະນະທຳຫີນຕັ້ງ, ຄ້ອງບັ້ງ ແລະອື່ນເຕັມໄປມົດ ທົ່ວບໍຣະເວນເຫຼົ່ານີ້ ມີວັດທະນະທັມແຕກຕ່າງໄປຈາກວັດທະນະທັມທາງໃຕ້ ຄືຄ້ອງບັ້ງ, ບໍລິເວນທີ່ກ່າວເຖິງນີ້ ຄົງຈະແມ່ນອານາເຂດຂອງເມືອງຈຸລະນີພຣົມມະທັດ ຕາມການຕົກລົງຂອງນັກບູຮານຄະດີ ແລະນັກປະວັດສາດຮຸ່ນກ່ອນ.

- ສ່ວນທາງໃຕ້ນັ້ນ ຫຼັກຖານກ່ອນປະພຸດທະສັງກາດກໍພົບຫຼາຍ ທັງກ່ອນປະຫວັດສາດກໍຫຼາຍ ເຊັ່ນ ເມືອງສດຖາປຸຣະ, ເມືອງບູຮານຕ່າງໆ ໃນດິນແດນອີສານໃຕ້, ເມືອງອຸບົນລະຣາຊທີນ ກໍແມ່ນວັດທະນະທຳຜາແຕ້ມ ຫຼັກຖານສີລາແຣງ ແລະອັກສອນປັນລະວະ ແລະໜັງສືທຳກ່ອນ ປະຫວັດສາດ ພຣະພຸດທະຮູບກ່ອນປະຫວັດສາດຕ່າງໆ ເຕັມໄປທົ່ວອານາຈັກເຫຼົ່ານີ້ລົງໄປຮອດ ຂະເໝນ ດ້ານຝັ່ງຕາເວັນອອກກໍໄດຮອດເມືອງເຫວ້ຂອງຫຍຽດນາ ແຕ່ຫຼັກຖານທີ່ຄາດການວ່າ ເປັນເມືອງອິນຕທະປັດນັ້ນ ຄົງຈະແມ່ນເມືອງໃນບໍຣເວນແຂວງຈຳປາສັກບູຮານ ແລະພາກອີສານຂອງໄທຍ໌ ເຊິ່ງນັກປະຫວັດສາດຍອມຮັບວ່າ ວັດພູຈຳປາສັກນັ້ນແມ່ນວັດທະນະທັມຂອງ ກ່ອນພຣະນະຄອນ(ອັງກໍ) ຄົງຈະເປັນສູນກາງຂອງອານາຈັກຂອງອີສານປຸຣະ ສະນັ້ນ ຄຳວ່າ "ອິນທະປັຖ" ນັ້ນຄົງຈະກ່ຽວພັນກັນ.

- ມາໃນປີ ຄ.ສ ໒໐໐໘ ມັນເປັນຄວາມໂຊກດີຂອງຊົນຊາດລາວທັງມວນ ເນື່ອງຈາກທາງລາວໄດ້ພົບຫຼັກຖານບູຮານຄະດີ ໒ ແຫ່ງ ແລະເປັນສອງແຫ່ງວັດທະນະທຳຈະແຈ້ງ ໃນແຂວງດຽວກັນຄື ທີ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ
໑. ດັ່ງທີ່ ນສພ ວຽງຈັນໃໝ່ໄດ້ສະເໜີຂ່າວໄປແລ້ວວ່າ " ວັດຖຸບູຮານດັ່ງກ່າວນີ້ ໄດ້ຖືກຄົ້ນພົບໃນວັນທີ 30 ມັງກອນ 2008 ໃຊ້ເວລາຂຸດຂຶ້ນມາ 2 ວັນຈຶ່ງສຳເລັດ ເປັນ
ຄ້ອງຫນ່ວຍທີ 4 ຂອງແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ກໍເປັນຫນ່ວຍທີ 7 ໃນ ສປປ ລາວ ເປັນຄ້ອງຮຸ່ນທີ 1 ມີຄວາມສູງ
79 ຊັງຕີແມັດ ກວ້າງ 1 ແມັດ." ທີ່ບໍ່ຄຳເຊໂປນ ເມືອງວິລະບູລີ ແຂວສະຫວັນນະເຂດ, ນອກຈາກນັ້ນຍັງໄດ້ພົບເມືອງ ແລະຊຸມຊົນບູຮານຍຸກ ໒໐໐໐ ປີຄືນໄປ ດັ່ງ ນສພ ວຽງຈັນໃໝ່ສະເໜີວ່າ " ຕໍ່ມາທ່ານລັດຖະມົນຕີ ແລະ ຄະນະ ກໍໄດ້ໄປສຳຫລວດເບິ່ງບ່ອນຄົ້ນພົບຮ່ອງຮອຍປະຫວັດສາດນາເງືອກ
ເຫັນຮ່ອງຮອຍວັດຖຸບູຮານ ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາຂອງຄົນບູຮານ ແລະ ຍັງໄດ້ໄປເບິ່ງອ່າງເກັບນໍ້າເປື້ອນ ທີ່ບັນຈຸສິ່ງເສດເຫຼືອ
ຈາກການຜະລິດແຮ່ຄຳ-ທອງແດງ ອ່າງດັ່ງກ່າວນີ້ຫ່າງຈາກໂຮງງານປະມານ 13 ກິໂລແມັດ ໄປເບິ່ງຮ່ອງຮອຍໂຮງເບົ້າ
ຫລໍ່ຢູ່ພູທ້ອນຄຳ ເຫັນວັດຖຸ ເປັນຕົ້ນແມ່ນເສດໄຫແຕກກະແຈກກະຈາຍຢູ່ພື້ນດິນ ທີ່ໄດ້ສຳຫລວດເບິ່ງສິ່ງດັ່ງກ່າວນີ້ ຢັ້ງ
ຢືນໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ເປັນເຂດຂອງຄົນບູຮານທີ່ມາອາໄສຢູ່ກ່ອນແລ້ວຫລາຍພັນປີ ແລະ ເປັນເຂດດິນອຸດົມສົມບູນໄປ
ດ້ວຍແຮ່ທາດຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນແມ່ນຄຳ-ທອງແດງ ທີ່ກຳລັງຂຸດຄົ້ນຢູ່ໃນໄລຍະນີ້"

- ນອກຈາກນັ້ນ ກໍໄດ້ພົບສົມບັດອັນລຳ້ຄ່າ ທາງບູຮາວັດຖຸອີກ ບ້ານໜອງເຮືອທອງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ປັດຈຸບັນ ທາງກົມພິພິທະພັນຍັງ ໄດ້ຕ້ອງສືບຄົ້ນ ສຶກສາເບິ່ງອາຍຸຂອງສົມບັດັ່ງກ່າວໃຫ້ຈະແຈ້ງກ່ອນ ທີ່ຈະເປີດເຜີຍສູ່ສາຍຕາ ມະຫາຊົນ ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ໂທຣະພາບແຫ່ງຊາດ ກໍໄດ້ສະເໜີໄປແລ້ວວ່າ ວັດຖຸບູຮານດັ່ງກ່າວນັ້ນ ມີອາຍຸປະມານ ໒໔໕໓ ປີ ເປັນຍຸກຕົ້ນຂອງອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ, ນອກຈາກວັດຸຖດັ່ງກ່າວທີ່ໄດ້ໃນທີ່ນັ້ນແລ້ວ ຍັງພົບວ່າສະຖານທີ່ດັ່ງກ່າວ ເປັນເມືອງບຸຮານ ມີຫຼັກຖານເສົາເສມາຫຼັກເມືອງຊົງກົມຫຼັກໃຫຍ່, ກຳແພງເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ອ້ອມເນັ່ງເມືອງ, ໜອງຂຸດ 4 ຫຼ່ຽມ 2 ໜອງ, ພ້ອມດ້ວຍໜອງເຮືອທອງ ທີ່ທ່ານໍ້າເຊບັ້ງໄຟ ເປັນພະລານຫີນ ພົບຮອຍເສົາຝັງລົງໃນຫີນ ແລະບໍລິເວນອ້ອມໝູ່ບ້ານຈະພົບສີມາຫີນສະໄໝສີໂຄດ ສະຖານທີ່ດັ່ງກ່າວກໍເປັນສະຖານທີອັດສະຈັນ ຄືທີ່ໜອງໃນບໍລິເວນປ່ານອກບ້ານໜອງເຮືອທອງນັ້ນ ເປັນໜອງໃຫຍ່ ແລະເປັນສິ່ງທີ່ແປກປະຫຼາດ ຄືວັນສິນ ດອກບົວ ແລະໃບບົວຈະປິ່ນໄປທາງຕາເວັນອອກໝົດ.

- ນັ້ນຄື ສິ່ງຢັ້ງຢືນໃຫ້ເຫັນວ່າ "ອານາຈັກສີໂຄຕະບອງເປັນອານາຈັກເກົ່າແກ່ມາດົນນານແລ້ວ ແລະອາດຈະຄາດການໄດ້ວ່າ ອານາຈັກສີໂຄຕຕະບອງ ເປັນສູນກາງຂອງສຸວັນນະພູມ ເຊີ່ງເປັນອານາຈັກເກົ່າແກ່ໃນດິດນແດນນີ້ ເພາະຫຼັກຖານແວດລ້ອມໄດ້ຢັ້ງຢືນເຊັ່ນນັ້ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນເມືອທ່າແຂກນັ້ນ ຫຼັກຖານຢັ້ງຢືນວ່າເປັນທ່ານຂອງແຂກ ທີ່ທຽວລະຫວ່າງຝັ່ງຕາເວັນຕົກ "ທະວາຣະວະດີ" ກັບຝັ່ງຕາເວັນອອກ ຄືເມືອງເວ້ ແງະອານ ເກືອລຳ ຫຼືເມືອງສຳຄັນໃດໆ ອັນເປັນເມືອງທ່ານ ຫາກເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເມືອງສີໂຄຕຕະບອງ ຄືສູນກາງຂອງ ເມືອງບູຮານ.

- ສິ່ງຢັ້ງຢືນອິກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ ເມືອງສີໂຄດຕະບອງນັ້ນ ເປັນເມືອງຂອງຕຄົນລາວ ເພາະຄົນາລາວເອງນັ້ນ ມີສາສນາ ແລະພິທີກັມຂອງຕົນເອງຄື ຖືສາສນາ(ລັດທິແຖນ), ນາກ ແລະຜີ ເຊິ່ງ ຄ້ອງບັ້ງນັ້ນແມ່ນເຄື່ອງມືໄວ້ສຳລັບໃຊ້ໃນພິທີກັມຂອງສາສນາ(ລັດທິແຖນຟ້າ) ເຊິ່ງຄ້ອງບັ້ງນີ້ ມີແຕ່ຊົນເຊື້ອຊາດອ້າຍລາວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ນັບຖືສາສນາແຖນ ແລະຄ້ອງບັ້ງ, ຈະບໍ່ພົບການເຊື່ອຖືສາສານາແຖນ ໃນຊຸມຊົນຊາດຂອມ ແລະຈີນ, ເມື່ອພົບຄ້ອງບັ້ງ ໃນດິນແດນໃກ້ຄຽງກັນກັບວັດຖຸບູຮານ ອາຍຸ ໒໔໕໓ ປີ ໃນດິນແດນດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ສັນນະຖານໄວ້ວ່າ ອານາຈັກສີໂຄຕບອງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເມືອງຂອມ ສິລະປະທີ່ພົບໃນບ້ານໜອງເຮືອທອງນັ້ນ ເປັນສີລປະຕ່າງຈາກສິນລະປະຂອມ ຫາກເບິ່ງຕາມໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານແລ້ວ ຊົນຊາດໃນເມືອງສີໂຄຕະບຸຣະ ແລະຈັນທະບູຣີນັ້ນນັບຖືນາກຈະແຈ້ງ ສະນັ້ນທິດສະດີ ທີ່ວ່າໄທຍ໌ ຢູ່ນີ້ແລ້ວ "ຢູ່ອຸສາຄະເນຍ໌" ຕາມທິດສະດີໃໝ່ ຂອງໄທຍ໌ຕັ້ງຂຶ້ນ ມັນກໍຢັ້ງຢືນວ່າ "ລາວ" ອັນເປັນຊາດເກົ່າແກ່ກໍຢູ່ອຸສາຄະເນນີ້, ແລ້ວລະຫວ່າງໄທຍ໌ ກັບລາວນັ້ນ ຈັກຕ້ອງມີທີ່ມາຢັ້ງຢືນວ່າ "ລາວ" ເປັນຊົນຊາດທີ່ເກົ່າ ແລະເປັນຊື່ຂອງຊົນຊາດ ເຊິ່ງມີຊົນຊາດໄທຕ່າງໆ ເປັນກຸ່ມຍ່ອຍ ລວມຊົນຊາດຕ່າງໆເຂົ້າກັນຈຶ່ງ ຈຶ່ງເປັນຊາດລາວ ສະຫະຊາດນັ້ນເອງ.

14 July 2008

ເວົ້າເຣື່ອງ "ສຍາມ, ໄທຍ, ໄທ ໃຫ້ຟັງ"



- ອານາຈັກອາຍຸທະຍານັ້ນ ເປັນອານາຈັກຂອງພວກ "ສຍາມ" ສະຖາປານາ 2 ຄັ້ງ, ຄັ້ງທີ 1 ບໍ່ປາກົດວ່າສ້າງປີໃດ ເປັນອານາຈັກຂອງມອນ ສະຖາປານາຄັ້ງທີ 2 ປີພ.ສ 1893 ນັ້ນແມ່ນຣາມາທິບໍດີທີ 1 (ອູ່ທອງ) ໄດ້ທຳການສະຖາປານາອານາຈັກອະໂຍທິຍາ (ວັນນະກັມລາວເວົ້າ ສອງຊື່ອາໂຍທິຍາ ແລະ ອາໂຍທະຍາ) ປ່ຽນມາເປັນອາຍຸທິຍາ ແລະອາຍຸທຍາເທົ້າບັດນີ້, ດ້ານຝັ່ງຕາເວັນອອກ (ສະໄໝດຽວກັບ ພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຂອງເຮົາ ແຕ່ກ່ອນຈະພຣະອົງສະຖາປານາຊຽງທອງ 3 ປີ).
(ພະຍາອູ່ທອງນີ້ນັກປະຫວັດສາດຣຸ່ນໃໝ່ຍັງເປັນທີ່ຖົກຖຽງກັນຢູ່ວ່າ ເມື່ອກ່ອນເພິ່ນສາມັນຊົນນັ້ນ ທ່ານເກີດທີ່ອຳເພີ່ນອູ່ທອງສຸພັນບູຣີບໍ ຫຼືວ່າເກີດຢູ່ສຸພັນບູຣີກັນແທ້ ຍັງເປັນທີ່ຖົກຖຽງກັນຢູ່ພາກຂອງປະ ຫວັດສາດວິຈານ ໂດຍສະເພາະນັກຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດ ບໍ່ວ່າອູ່ທອງ ຫຼືສຸພັນບູຣີປັດຈຸບັນນີ້ ເຕັມແຕ່ຄົນ ເຊື້ອສາຍລາວ)

- ສ່ວນສຸໂຂທັຍນັ້ນ ແມ່ນອານາຈັກຂອງຄົນໄທ (ບໍ່ມີໂຕ ຍ-ລະວັງເວລາອ່ານໜັງສືໄທຍ໌ກໍດີ ຫຼືໜັງ ສືຂອງຜູ້ຂຽນ ທີ່ຂຽນໃນເວບນີ້ກໍດີ ທີ່ໃດກໍດີ ໄທ-ໄທຍ໌ ທີ່ກຳນົດໃຊ້ໃນທີ່ນີ້ມີຜົນຕ່າງກັນດັ່ງທີ່ເຄີຍອະທິບາຍ ໄວ້ແລ້ວ) ໃນປີ ພ.ສ 1781 ໂດຍຂຸນອິນທະຣາທິຕຍ໌ ແລະຂຸນບາງກາງທ້າວ, ຕໍ່ມາໃນ ພ.ສ 1822 ຂຸນຣາມຄຳແຫງກໍໄດ້ສະຖານປານາອີກ, ໃນປີ ພ.ສ 1921 ພຣະເຈົ້າທອງລັ່ນ ແຫ່ງອະຍຸທຍາ ໄດ້ຍົກທັບໄປຕີເອົາສຸໂຂທັຍ ຂອງຄົນໄທ ໃນທີ່ນີ້ໃນສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າໄສລືໄທ ສຸໂຂທັຍ ໄດ້ກາຍເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງອະຍຸທຍາ(ສຍາມ) ເຫດການທັງສອງອານາຈັກປ່ຽນແປງໄປຕາມເຫດການທາງປະຫວັດສາດ ໃນປີ ພ.ສ 2085 ແລະ ພ.ສ 2101 ທັງສອງອານາຈັກໄດ້ກາຍເປັນປະເທດຣາສະລາດຂອງພະມ້າເລື້ອຍມາ ຈົນມາເຖິງປີ ພ.ສ 2310 ກໍເສັຍເອກຣາດຢ່າງສົມບູນໃຫ້ແກ່ພະມ້າ ຈົນມາເຖິງສະໄໝພຣະເຈົ້າຕາກສິນ ໃນປີ ພ.ສ 2311 ກໍສະຖາປານາກຸງທົນບູຣີ ເປັນຣາຊະທານີ (ຮ່ວມສະໄໝກັບພຣະເຈົ້າສີຣິບຸນຍະສານ ລາວລ້ານນາ, ລາວ ລ້ານຊ້າງເສັຍສົງຄາມໃຫ້ສຍາມ ໃນປີ ພ.ສ 2317 ໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າສີຣິບຸນຍະສານນີ້ເອງ).

- ຕໍ່ມາໃນ ພ.ສ 2325 ພຣະເຈົ້າມະຫາກະສັດເສີກ(ທອງດ້ວງ) ໄດ້ທຳການຣັດຖະປາຫານຂຶ້ນໃນກຸງທົນບູຣີ (ສະໄໝນີ້ພະເຈົ້າມະຫາກະສັດເສີກ ເປັນເຈົ້າຜູ້ປົກຄອງຂະເໝນຢູ່ພັດຕະບອງ-ສຽມຣຽບ, ເພາະນັບຕັ້ງແຕ່ສຍາມສະຖາປານາກຸງທົນບູຣີໄດ້ແລ້ວ ກໍສວຍໂອກາດຮຸກຮານຂະເໝນ ຈົນໄດ້ຂະເໝນ ທັງໝົດ ກ່ອນໜ້າຈະຮຸກຮານລ້ານຊ້າງຈັກໜ່ອຍ) ຫຼັງເຂົາໄດ້ຍຶດລ້ານນາ, ລ້ານຊ້າງໄດ້ຄົບບໍຣິບູນແລ້ວ ອຳນາດຂອງເຂົາເຕັມມື ຈຶ່ງຈັດການຣັດຖະປາຫານຍົກທັບຈາກພັດະຕະບອງ ໄປຈັບເອົາພຣະເຈົ້າຕາກສິນປະຫານຊີວິດ ດ້ວຍທ່ອນຈັນ, ໂດຍອ້າງຄວາມຊອບທັມວ່າພຣະເຈົ້າຕາກສິນມີສະຕິຝັ່ນເຟືອນ ແຕ່ ຄວາມເປັນຈິງທາງປະຫວັດສາດ ສະໄໝນັ້ນຈີນກົກອ້ຽງ ແລະຈີນແຜ່ນດີນໃຫຍ່ ໄດ້ອົບພະຍົບເຂົ້າມາຕັ້ງ ຖິ່ນຖານຢູ່ບາງກອກຫຼາຍ ຊາວຈີນເລົ່ານັ້ນເຂົ້າມາແລ້ວສຍາມກໍມອບໂອກາດໃຫ້ທໍາການຄ້າ ແລະເກັບ ເກນພາສີແທນພະຣາຊະສໍານັກ ເປັນເຈົ້າໂຮງນໍ້າຊາ ແລະບ່ອນເບັ້ຍ(ໂຮງພະນັນ) ເຮັດໃຫ້ຈີນມີອໍານາດ ທາງເສດຖະກິດເໜືອຄົນສຍາມ ແລະໄທລາວໃນກຸງທົນບູຣີ, ດ້ວຍບັນຫາສັງຄົມມີການດູຖູກຄົນສຍາມ ແລະຄົນໄທລາວຂຶ້ນຈາກພວກຈີນ, (ສະໄໝນັ້ນ ຄົນລາວຈາກອານາຈັກທັງ 3 ຂອງລາວໄດ້ກວດຕ້ອນໄປຢູ່ຫົວເມືອງຝ່າຍໃນຂອງສຍາມຫຼວງຫຼາຍ ຫຼາຍກວ່າຄົນສຍາມເອງດ້ວຍຊໍ້າ) ດ້ວຍເຫດຜົນນີ້ແລ້ວພຣະເຈົ້າມະຫາກະສັດເສີກ ຈຶ່ງທໍາການຣັດຖະປາຫານ ດ້ວຍການປາບດາພິເສກແລ້ວຕັ້ງພຣະອົງເອງເປັນກະສັດ ຂະໜານພະນາມວ່າ "ພຣະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາຣາຊ ຣ 1 ຫຼືຣັດຊະການທີ 1) ຊົງຕັ້ງຣາຊະວົງຂຶ້ນໃໝ່ ຮຽກວ່າ ພຣະຣາຊະ ວົງຈັກກຣີ ແລ້ວຍ້າຍນະຄອນຫຼວງຈາກບາງກອກທົນບູຣີ(ຝັ່ງກົງກັນຂ້າມກັບພຣະຣາຊະວັງກູງເທບປັດຈຸ ບັນ ບໍຣິເວນວັດໂມລີໂລກາຍະຣາມ ກັບວັດອະຣຸນ ຮຽກຣາຊະວັງເດີມປັດຈຸບັນ) ແລ້ວຕັ້ງກຸງເທບມະຫານະຄອນ ທີ່ຝັ່ງຕາເວັນອອກ(ຣາຊະວັງກຸງເທບປັດຈຸບັນ), ສ້າງຕັ້ງອານາຈັກຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ "ຣັດຕນະໂກສິນ" ໂດຍຖືຣືກຕາມພຣະແກ້ວມໍຣະກົດນັ້ນ. ທີ່ລາວສະໄໝນັ້ນກໍກົງກັບສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້ານັນທະເສນ (ເປັນພຽງເມືອງສ່ວຍ ຄືສົ່ງແຕ່ສ່ວຍ ບໍ່ແມ່ນຫົວເມືອງຂຶ້ນ ຄືສຍາມບໍ່ໄດ້ຈັດການການປົກຄອງເອງ) ຈົນເຖິງສະໄໝພຣະເຈົາອະນຸວົງ(ໄຊເສດຖານທິຣາຊທີ 3) ຄອງນະຄອນວຽງຈັນ ໃນປີ ພ.ສ 2347 ຈົນມາເຖິງປີ ພ.ສ 2369-90 ລາວເສັຍເອກະຣາຊໃຫ້ແກ່ສຍາມໂດຍສິ້ນເຊີງ ແຕ່ຍັງມີອໍານາດຈັດການປົກຄອງກັນເອງ ທາງປະຫວັດສາດວ່າ ຫົວເມືອງລາວລ້ານນາ, ລ້ານຊ້າງ, ຂະເໝນ, ໄທຣບູຣີ ແລະມາລາຢູທີ່ສຍາມຄອບ ຄອງຢູ່ ເຂົາຮຽກວ່າ ປະເທດສະລາດ ມາເຖິງຕອນນີ້ລາວກາຍເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງສຍາມເຕັມຕົວ ໃນສະໄໝພຣະປິ່ນເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຣ. 3. ແຕ່ຕອນນີ້ປະເທດໄທຍ໌ຍັງຄົງຊື່ວ່າສຍາມຢູ່.

- ນັບແຕ່ນັ້ນມາສຍາມ ກໍໄດ້ວິວັດທະນາການຕາມຍຸກຂອງການລ່າອະນານິຄົມ ລາວເອງຍັງບໍ່ທັນເຄື່ອນໄຫວ້ໃນເວທີສາກົນເທົ່າທີ່ຄວນ ເພາະອຳນາດສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຂຶ້ນກັບສຍາມ ຈົນມາເຖິງປີ ພ.ສ 2437 ລາວສ່ວນໜຶ່ງຂຶ້ນກັບຝຣັ່ງ ໃນສະໄໝພຣະຈຸນຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຣ.5 ຕອນນີ້ ໄທຍ໌ປັດຈຸບັນຈະເຫັນວ່າຍັງເປັນປະເທດສຍາມຢູ່ ດັ່ງເຮົາຈະເຫັນສັນຍາຕ່າງໆທີ່ຝຣັ່ງທຳຂຶ້ນກ່ຽວກັບລາວຈະໃຫ້ຊື່ວ່າ "ສັນຍາຝຣັ່ງ-ສຍາມ" (ບໍ່ແມ່ນໄທຍ໌) ແລະໃນຂະນະນີ້ ລຸເຖີງປີ ພ.ສ 2432 ສຍາມ ຈຶ່ງໄດ້ປ່ຽມຊື່ປະເທດມາເປັນ "ໄທຍ໌(ມີ ໂຕ ຍ)" ໃນສະໄໝພູມີພົນອະດູນຍະເດຊ ຣ.9 (ອົງປັດຈຸບັນ) ເຊິ່ງມີຫຼັກຖານດັ່ງນີ້ " อนึ่ง คำว่าสยามหมายถึงอาณาเขตของขัณทสีมา ที่ีอยู่ในความเป็นผู้ครอบครองของพระมหากษัตริย์ไทย ประเทศชื่อว่าราชอาณาจักรสยาม โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งราชวงค์จักรี แต่ต่อมาภายใต้การนำของจอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้เปลี่ยนชื่อสยามเป็น “ไทยแลนด์” เมื่อปี พ.ศ. 2432 และด้วยความเข้าใจผิดในอักษรโรมัน เขียนว่า Siam อ่านว่า เซียม หรือเสียม ซึ่งฝรั่งเองก็ฟังผิด สำเนียงสยามจึงถูกถ่ายทอดเป็น Siam และก็ไปตรงกับชื่อเมืองในเขมร ว่า เสียมเรียบ หรือเสียมราด โดยไม่ได้คิดถึงคำว่า “สยมภู” ซึ่งหมายถึง “แผ่นดินของพระผู้เป็นใหญ่” ຈາກນັ້ນເປັນຕົ້ນມາສຍາມ ກໍໄດ້ກາຍເປັນໄທຍ໌ ມາຮອດບັດນີ້ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນ "ໄທ" ສາແລ້ວ ຄຳວ່າ ໄທໝາຍເຖິງ ຄົນເຜົ່າລາວທັງມວນ.

12 July 2008

ຊົນຊາດລາວມາຈາກໃສ ?


ຊົນຊາດລາວມາຈາກໃສ ?

- ເຣື່ອງແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງຊົນຊາດລາວນັ້ນ ເປັນທີ່ໜ້າສົນໃຈ ແລະຄວນແກ່ການສຶກສາ ສໍາລັບນັກມະນຸດວິທະຍາ ແລະນັກປະວັດສາດເປັນຢ່າງຍິ່ງ, ເໜືອໄປກວ່ານັ້ນພົນລະເມືອງລາວທຸກຄົນຄວນຈະຮູ້ຕົ້ນກໍາເນີດຂອງຕົນໃຫ້ຈະແຈ້ງ ຈຶ່ງຈະມີຄວາມພາກພູມໃຈໃນຊາດຂອງຕົນ.

- ການສຶກສາເລື່ອງນີ້ນັກປະຫວັດສາດຂອງລາວບໍ່ວ່າຈະເປັນອູ່ຄຳ ພົມວົງສາ, ເຈົ້າຄຳໝັ້ນ ວົງກົດ ຣັດຕະນະ ແລະ ມະຫາສີລາ ວິຣະວົງ ແລະນັກປະຫວັດສາດລາວຜູ້ອື່ນໆ ກໍກ່າວເຖິງ, ນອກຈາກນັ້ນນັກປະຫວັດສາດຂອງໄທຍ໌ ຫຼາຍທ່ານທັງອະດີດປັດຈຸບັນກໍໄດ້ກ່າວເຖິງ ທີ່ມາຂອງຊົນຊາດໄທ ຫຼືໄທລາວໃນລັກສະນະເໝືອນກັນນີ້ ຕະຫຼອດທັງນັກ ປະວັດສາດຕ່າງປະເທດ ກໍຄືຫຼັກການນີ້ສຶກສາທີ່ມາຂອງຊົນຊາດລາວແລະໄທຍ໌ໄວ້ໃນທຳນອງດຽວກັນ ຈຶ່ງນັບວ່າເປັນ ບັນທັດຖານຂອງການຄົ້ນຄວ້າເຣື່ອງນີ້ເປັນຢ່າງຍິ່ງ ເນື່ອງຈາກສອງຊາດນີ້ມີທີ່ມາ ແລະຮາກເຫງົ້າບັນພະບູລຸດດຽວກັນ.

- ຫຼັກຖານທີ່ຈະກ່າວຕໍ່ໄປນີ້ ແມ່ນອີງຕາມຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີ ເຊິ່ງສຶກສາກັນມາເຫິງສົມຄວນ ຈົນເຮັດໃຫ້ ເກີດມີທິດສະດີວ່າດ້ວຍແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງຄົນລາວມີກັນຢູ່ສອງທິດສະດີ ຄືທິດສະດີເກົ່າ ແລະທິດສະດີໃໝ່.

ທິດສະດີເກົ່າ:

- ນັກມະນຸດວິທະຍາ ແລະນັກປະວັດສາດ ແລະມະນຸດວິທະຍາສັນນິດຖານວ່າຊົນຊາດລາວ ມີສື່ວ່າອ້າຍລາວ ແຕ່ເດີມ ມີພູມລຳເນົາຢູ່ທາງຕເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ແລະພາກໃຕ້ຂອງຈີນ ແຖບມົນທົນກວາງຕຸງຂອງຈຸບັນນີ້ Dr. William Dodd ຄຸນພໍ່ສອນສາສະໜາ ໄດ້ສະເໜີຂໍ້ຄິດເຫັນດັ່ງກ່າວໄວ້ໃນໜັງສື "The Thai Face Elder Brother of the Chinese" ເຊິ່ງກົງກັບນັກປະວັດສາດຊາວເຍັຍຣະມັນຊື່ Wolfram Eberhard ທີ່ໄດ້ອາໄສຫຼັກ Cultural Anthropology ທີ່ວ່າຊົນຊາດໄທ(ເຜົ່າໄທທັງມວນ-ລວມເຖິງລາວ ແລະໄທຍ໌ ດ້ວຍ-ຜູ້ຂຽນ) ມີແຫຼ່ງກຳເນີດຢູ່ທາງຕາເວັນອອກຂອງມົນທົນ Shang ຢູ່ໃນບໍຣິເວນມົນທົນກວາງຕຸງ ມີນັກປະວັດສາດຂອງໄທຍ໌ ເຊັ່ນ ຂຸນວິຈິຕຣ໌ວາທະກາຣ ກ່າວວ່າ “ຊົນຊາດໄທຍ໌ນັ້ນ ແຕ່ເດີມມີຫຼັກແຫຼ່ງຢູ່ແຖບ ບໍຣິເວນພູເຂົາອັລໄຕ(Altai) ມີບາງທ່ານສັນນິຖານວ່າ ເພາະມີຄຳລົງທ້າຍວ່າ Tai ເຊິ່ງທີ່ຈິງນັ້ນ ຄຳວ່າອັລໄຕ (Altai) ເປັນພາສາມົງໂກລີ ແປວ່າ “ຄຳ” ພູເຂົາອັລໄຕຈຶ່ງຊື່ວ່າ “ພູເຂົາຄຳ” ບໍ່ແມ່ນຄຳວ່າ “ອັລ” ລວມກັບ “ໄຕ” ຢ່າງທີ່ເຂົ້າໃຈກັນ ເປັນອັລໄຕ ມັນເປັນຄຳປະໂຍກດຽວ.

- ຕໍ່ມາເມື່ອ 1028 ປີກ່ອນຄຣິດຕະສັງກຣາດ ຫຼື 485 ກ່ອນພຸດທະສັງກຣາດ ຣາຊະວົງໂຈວ໌ ເຊິ່ງເປັນຈີນແທ້ ໄດ້ໂຈມຕີຣາຊະວົງສາງສຳເຣັດ ຊົນຊາດອ້າຍລາວຈຶ່ງໄດ້ ອົບພະຍົບລົງມາຕາມລຳນໍ້າແຢັງຊີກຽງ ໄປຍັງມົນທົນເສສວນ ແລະຢູນານ ໂດຍມີເມືອງສຳຄັນຈາລືກໄວ້ໃນຈົດໝາຍເຫດຂອງຈີນ ຄື ເມືອງເສິນຕູ ແລະຄຸນມິງ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ 13 ຊົນຊາດອ້າຍລາວ ຈຶ່ງໄດ້ແຍກອອກໄປຢ່າງກະຈັດກະຈາຍໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໃນແຄ້ວນຢູ່ ນານຂອງປະເທດຈີນປັດຈຸ ບັນ.

- ສຳລັບເລື່ອງແນວຄິດອົບພະຍົບລົງຈາກເສສວນ ຈົນເຖິງຢູນານນັ້ນ ໄດ້ເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງ ດຣ.ຂະຈອນ ສຸຂພານິດ ນັກປະຫວັດສາດໄທຍ໌ ເຊິ່ງໄດ້ໃຊ້ເວລາສຶກສາ ແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງຊົນຊາດໄທຍ໌ຫຼາຍປີ ທ່ານໄດ້ຂຽນໄວ້ໃນໜັງສືຊື່ “ຖິ່ນກຳເນີດ ແລະແນວການອົບພະຍົບຂອງເຜົ່າໄທຍ໌” ນອກຈາກນັ້ນທ່ານເຣື່ອງເດດ ບັນເຂື່ອນຂິດ ກໍໄດ້ຂຽນໜັງສື “ພາສາຖິ່ນຕະກູນໄທຍ໌” ກໍເຊັ່ນດຽວກັບນັກປະວັດສາດລາວ ເຊິ່ງທ່ານອູ່ຄຳ ພົມວົງສາ, ກໍເວົ້າເຖິງການກຳເນີດ ແລະການອົບພະຍົບຂອງຊົນຊາດອ້າຍລາວໃນໜັງສື ຂອງທ່ານໃນນັ້ນທ່ານມະຫາສີລາ ວິຣະວົງ ແລະເຈົ້າຄຳໝັ້ນ ວົງກົດຣັດຕະນະ ກໍໄດ້ມີຄວາມເຫັນເປັນເອກະສັນກັນໃນເຣື່ອງນີ້ ເຊິ່ງຖືວ່າກົງກັບຄວາມຂອງພຣະຍາອະນຸມານຣາຊະທົນ ຕະຫຼອດທັງນັກປະຫວັດສາດ ຮ່ວມສະໄໝກັບທ່ານຂອງໄທຍ໌ ໄດ້ມີຄວາມເຫັນເປັນໄປໃນທາງດຽວກັນ ແມ່ນແຕ່ທ່ານ Wolfram Eberhard ກໍມີຄວາມເຫັນເປັນໄປໃນທາງດຽວກັນ ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງໄດ້ສະໜັບສະໜູນການອົບພະ ຍົບຂອງຄົນອ້າຍລາວ(ໄຕລາວ)ໄດ້ຕັ້ງອານາຈັກໃນມົນທົນກວາງຕຸງອີກ.

- ຈາກພຸດທະສະຕະວັດ ທີ ໑໓-໑໕ ຊົນຊາດອ້າຍລາວ ສາມາດລວມຕົວກັນເປັນອານາຈັກ ຮຽກວ່າອານາຈັກນ່ານ ເຈົ້າ ເຊິ່ງແປວ່າ “ເຈົ້າທິດໃຕ້” ເຊິ່ງກໍໄດ້ສູນສິ້ນຊື່ລົງເມືອ່ປີ ຄ.ສ 1253 ເພາະຈັກກະພັດຈີນອົງແຮກໃນຣາຊະວົງ ຫຍວນ ຄືພຣະເຈົ້າກຸບໄລຂ່ານ ຜູ້ນຳຊາດມົງໂກລີໄດ້ຍົກທັບມາຕີນ່ານເຈົ້າແຕກໄປ ຊົນຊາດອ້າຍລາວ ນັ້ນກໍໄດ້ແບ່ງ ກັນເປັນສອງພວກໃນເວລານີ້ ຕາມທັດສະນະທາງປະຫວັດສາດ ຂອງນັກປະຫວັດສາດລາວ ແລະໄທຍ໌ ໃຫ້ຄວາມ ເຫັນວ່າຊົນອ້າຍລາວ ແບ່ງກັນເປັນສອງພວກ ພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າໄທລາວ ອີກພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າງາຍລາວ, ຊົນຊາດໄທລາວ-ງາຍລາວ ຈຶ່ງຕ້ອງອົບພະຍົບລົງມາໃນດິນແດນສຸວັນນະພູມ ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ສ້າງຕັ້ງອານາຈັກ ລາວຈົກ(ລາວຈັກກະຣາດ) ມີອານາຈັກນ້ອຍໃຫຍ່ຢູ່ແຄມນໍ້າປິງ, ຍົມ, ນ່ານ ແລະອິຣະວະດີ ແລະແມ່ນໍ້າຂອງຕອນເໜືອ, ສ່ວນໄທລາວອີກ ພວກໜຶ່ງມີອານາຈັກສໍາຄັນຢູ່ສຸວັນນະໂຄມຄໍາ ມີເມືອງເປັນເມືອງສຳຄັນ,ໄຕລາວ ທີ່ທີ່ຮຽກຕົນເອງວ່າ “ຈະຮຽກອານາ ຈັກຕົນວ່າອານາຈັກລ້ານຊ້າງ”, ມີຫົວເມືອງນ້ອຍໃຫຍ່ຢາຍຢູ່ຕາມແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະແມ່ນໍ້າສາຂາຂຶ້ນໄປຮອດພູພຽງ ລົງໃນ ແຖບແມ່ນຳ້ຂອງ ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບຊົນຊາດເດີມຄືຂອມດຳ ເຊິ່ງໄດ້ແມ່ນອິດທິພົນເໜືອຊົນຊາດລວ້າ(ບໍ່ແມ່ນລາວະ ຫຼືລະວຸ
) ກ່ອນໜ້ານີ້ ຈຶ່ງເອົາຊະນະເຈົ້າຂອງຖິ່ນເດີມ ຄືຂອມແລະລະວ້າ ແລ້ວຂະຫຍາຍອຳນາດຂອງຕົນກວ້າງ ຂວາງອອກໄປ ຮອດແມ່ນຳ້ປິງ-ຍົມນ່ານ ຊົນຊາດໄທລາວຈົກ ກໍຕັ້ງອານາຈັກຂອງຕົນທີ່ແຄວ້ນຫາຣິພຸນໄຊ ເຊິ່ງມີຂອມ ແລະລະວ້າເປັນເຈົ້າຂອງເດີມສຳເຣັດ ພາຍລຸນມາຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງອານາຈັກລ້ານນາໃນໄລຍະຫຼັງ, ໄທລາວອີກພວກໜຶ່ງ ໄດ້ເຂົ້າຢຶດອຳນາດຂອງຂອມທີ່ແຄວ້ນສຸໂຂໄທ ສະຖາປານາຕົນເປັນຣັດໄທ(ບໍ່ແມ່ນໄທຍ໌)ຈະແຈ້ງ, ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ໄດ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຂອມລົບບູຣີ ເຊິ່ງເຊື່ອວ່າເຈົ້າຂອງດິນແດນລົບບູຣີນັ້ນແມ່ນອານາຈັກຂອງອ້າຍລາວພວກໜຶ່ງ ທີ່ອົບພະຍົບລົງມາກ່ອນໄທລາວ ແຕ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຂອມທີ່ຂະຫຍາຍອິດທິພົນຂຶ້ນມາຕອນຫຼັງ ເພາະເຮົາພົບ ຫຼັກຖານຂອງລົບບູຣີ ເປັນນາມເມືອງວ່າ ລາວະຣະຖະ ເມື່ອຂອມຄ່ອຍໆ ເຊື່ອອຳນາດລົງໄທລາວ ກໍລວມຕົວກັນມີ ພະລັງເຂັ້ມແຂງ ກໍປະກາດຕົວເປັນອິດສະຣະພາບ ມີເມືອງສຸໂຂໄທເປັນຣາຊະທານີ, ພວກໜຶ່ງກໍປະກາດຕົນເປັນອານາ ຈັກລາວຈັກກະຣາດລ້ານນາ ມີຊຽງໃໝ່ເປັນຣາຊະທານີ ເຊິ່ງມີລາວຈັກກະຣາດເຜົ່າຍວນ(ໂຍນ)ກໍາອຳນາດ ແລະມີໄຕ ລາວເຜົ່າອື່ນໆເປັນເມືອງບໍຣິວານ ສ່ວນເມືອງລົບບູຣີ ກໍກາຍເປັນເມືອງຮອງທີ່ໄຮ້ອຳນາດລົງ, ສ່ວນລາວອີກພວກໜຶ່ງ ໄດ້ລົງໄປຕາມແມ່ນໍ້າເຈົ້າພຣະຍາ ຕັ້ງບ້ານເຮືອນຂອງຕົນໃນດິນແດນຂອງສາມເທດ ຫຼືສຍາມປະເທດ ເຊິ່ງມີອຳນາດ ເຂັ້ມແຂງຢູ່ແຄວ້ນອະໂຍທະຍາ, ຊາວສຍາມນັ້ນສັນນິຖານວ່າ ເປັນຊົນເຜົ່າໜຶ່ງຂອງຂອມ ແຕ່ມີອຳນາດຕັ້ງຣັດຂອງ ຕົນໄດ້ ເມື່ອຄົນໄທລາວເຂົ້າໄປຕັ້ງບ້ານເຮືອນຢູ່ໃນອານາເຂດຂອງສຍາມ ເຣືອງເດດ ປັນເຂື່ອນຂິດ ໃຫ້ທັດສະນະວ່າ “ລາວໄດ້ອົບພະຍົບລົງມາຢູ່ໃນດິນແດນຂອມສຍາມ ກໍໄດ້ກືນຊາດສຍາມ ທາງວັດທະນະທຳສາຍເລືອດ ແລະພາສາ…” ເຮັດໃຫ້ຊົນຊາດສຍາມ ໄດ້ຮັບວັດທະນະທັມໄທລາວຫຼາຍຂຶ້ນ ການທີ່ໄທລາວສາມາດກືນຊາດສຍາມດ້ວຍວັດທະນະທຳ, ພາສາ ແລະສາຍເລືອດໄດ້ນັ້ນ ທາງໜຶ່ງສັນນິຖານວ່າ “ຄົນໄທລາວມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍກວ່າສຍາມ ເຊິ່ງໃນຂະນະ ນັ້ນສຍາມເອງກໍທຳສົງຄາມ ແລະເປັນຄູ່ອາຣິກັບຂອມຢູ່, ສຍາມຕ້ອງການກຳລັງພົນທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ກັບຂອມ ສຍາມຈຶ່ງທຳ ຕົວເປັນມິດກັບຄົນໄທລາວ ຄັນການເວລາລ່ວງໄປລາວກໍໄດ້ເຂົ້າໄປມີບົດບາດໃນອຳນາດລັດຂອງສຍາມ ແລ້ວກໍໄດ້ແຕ່ງ ງານກັບຄົນສຍາມຫຼາຍຂຶ້ນ ແລ້ວກໍເຜີຍແຜ່ພາສາ ແລະວັດທະນະ ທຳຂອງຕົນເໜືອສຍາມ ເຮັດໃຫ້ສຍາມດຳຣົງວັດ ທະນະທຳຂອງໄທລາວຢ່າງແຍກບໍ່ອອກ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ສຍາມບໍ່ໄດ້ລັງກຽດພວກໄທລາວ ທີ່ອົບພະຍົບລົງໄປຢູ່ໃນດິນແດນ ຂອງຕົນ, ເຖິງຕອນນີ້ວັດທະນະທຳສຍາມແທ້ໄດ້ສູນສິ້ນໄປແລ້ວ ສຍາມຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ວັດທະນະທຳທາງພາ ສາຂອງ ໄທລາວ. 

- ສ່ວນໄທລາວອີກພວກໜຶ່ງລົງມາທາງນໍ້າຂອງຕອນກາງ ແລະຕອນໃຕ້ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບຊົນຊາດຂອມເຜົ່າຊວາ ໄດ້ໄຊຊະນະແລ້ວກໍສ້າງຕັ້ງອານາຈັກຂອງຕົນທີ່ຊຽງດົງ ແລ້ວປ່ຽນຊື່ເມືອງຊຽງດົງ ເປັນຊຽງທອງ ຮຽກວ່າອານາ ຈັກລ້ານຊ້າງ, ສ່ວນອີກພວກໜຶ່ງ ລົງໄປຂັບໄລ່ຂອມອອກຈາກອານາຈັກຊາຍຟອງ(ຈັນທະບູຣີ) ເຊິ່ງເປັນສູນກາງ ຂອງຂອມໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ຂອງ ແລ້ວສ້າງອານາຈັກຂອງຕົນຂຶ້ນຊື່ວ່າ “ອານາຈັກຈັນທະບູຣີ”(ຄືວຽງຈັນປັດຈຸບັນ) ແລ້ວລາວຈຳນວນໜຶ່ງກໍລົງໄປທາງໃຕ້ ໂດຍຢູ່ຮ່ວມກັບຊົນຊາດຂອມພວກໜຶ່ງໃນອານາຈັກສີໂຄຕະປຸຣະ ຈົນໃນ ທີ່ສຸດຂອງໃນອານາຈັກສີໂຄຕະປຸຣະກໍເສື່ອມອຳນາດລົງ ໄທລາວຈຶ່ງເຂົ້າມີອຳນາດບົດບາດໃນເມືອງສີໂຄຕະປຸຣະ, ໃນອານາຈັກຈັນທະບູຣີ ແລະສີໂຄຕະປຸຣະການມີອຳນາດບົດບາດທາງວັດທະນະທຳ ແລະພາສາ ຕະຫຼອດທັງອໍານາດ ທາງການເມືອງ ແລະການປົກຄອງຂອງຄົນໄທລາວໃນດິນແດນຂອງຂອມເດີມ ໃນລ່ອງແມ່ນໍ້າຂອງ ຄົງຈະເປັນໄປ ໃນທາງດຽວກັບທີ່ໄທລາວໄປມິບົດບາດເໜືອສຍາມ.

- George Caedes ຊາວຝຣັ່ງເສດ ໄດ້ສະໜັບສະໜູນທິດສະດີນີ້ ສະຫຼຸບວ່າ “ຊົນຊາດໄທ(ລາວ)ອົບພະຍົບ ລົງໃຕ້ ໂດຍອາໄສແມ່ນໍ້າເປັນຫຼັກ ເປັນການອົບພະຍົບຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ເມື່ອອານາຈັກນ່ານເຈົ້າຖືກພວກມົງໂກ ລີຮຸກຮນານ ຄົນໄທ(ລາວ)ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍອາໄສແມ່ນຳ້ສອງສາຍ ຄືລຳນໍ້າຂອງ ແລ້ວມາຕັ້ງຫຼັກແຫຼ່ງທີ່ອານາ ຈັກລ້ານຊ້າງ(ຫຼວງພຣະບາງ-ວຽງຈັນ-ສີໂຄດ)ແລະລ້ານນາ(ຊຽງແສນ,ຊຽງໃໝ່) ແລະສຸໂຂໄທ ສ່ວນທີ່ອົບພະຍົບໄປ ຕາລຳນໍ້າສາຣະວິນນັ້ນ ໄດ້ຕັ້ງຫຼັກແຫຼງເຖິງແຄວ້ນອັດສັມຂອງອິນເດັຍ ແລະຣັດສານຂອງພະມ້າກໍມີ” ຫາກຖືເອົາ ຕາມຄວາມເປັນຈິງນີ້ ກໍເຮັດໃຫ້ຫຼັກຖານທາງວັນນະຄະດີລາວປະເພດຕຳນານພົ້ນເດັ່ນຂຶ້ນ ໃນຖານະທາງປະວັດສາດ ປະເພດຕຳນານ ໒ ເລື່ອງ ຄື ໜັງສືອຸຣັງຄະນິທານ ແລະໜັງສືຂຸນບູຣົມ ແລະເຮັດໃຫ້ວັດທະນະທຳຂອງບັນດາຊົນຊາດ ທີ່ຖືແຖນ ແລະນາກຄືພວກດຽວກັນ ເຊັ່ນລາວລ້ານຊ້າງ ແລະລາວລ້ານນາ ອາດລວມເຖິງໄທລາວສຸໂຂໄທດ້ວຍ ທີ່ນັບ ຖືນາກ ແລະແຖນຄືຊົນຊາດດຽວກັນ, ທິດສະດີນີອາດຊິກ່ຽວຂ້ອງກັບຄ້ອງບັ້ງ ທີ່ບໍ່ຄຳເຊໂປນ ແລະເຄື່ອງເງິນຄຳ ທີ່ ບ້ານໜອງເຮືອທອງ ທີ່ລາວເຮົາຄົ້ນພົບໃນປີ ໒໐໐໘ ນີ້ດ້ວຍ.

ທິດສະດີໃໝ່.(ໂຜດຕິດຕາມຕໍ່ໄປ)

(ຢາກໃຫ້ພີ່ນ້ອງມີຄວາມເຫັນ ແລະແກ້ໄຂຊ່ວຍໃນການຂຽນ ແລະເນື້ອໃນຕລອດທັງຫຼັກຖານອື່ນທີ່ອາດມີນຳ້ໜັກກວ່າ)


ອ້ອງອິງ
http://ulfasso.com/upload/actu/pdf/2085_qz8tamwkykAVVq5TSpGX.pdf?PHPSESSID=d9c1ef77b2ae76652c069c823005cfbc

05 July 2008

ຮາກຖານ(ພື້ນຖານ)


ຖານຂອງຕຶກ ກໍຄືປູນຄືອິດ ຖານຂອງຊີວິດກໍຄືການສຶກສາ ຖານຂອງຊາດ, ສາສນາກໍຄືພາສາ ແລະວັດທະນະທັມ - ທຸກຢ່າງຕ້ອງມີທີ່ຕັ້ງ ບໍ່ວ່າວັດຖຸ ກໍຄືສັງຄົມປະເທດຊາດ ແລະຊີວິດຂອງມະນຸດ ຫາກພື້ນຖານດີມັນກໍຢູ່ໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ເຊັ່ນດຽວກັບກັບຕືກອາຄານບໍ່ວ່າຈະແມ່ນສາລາໂຮງທັມ ກໍຄືສິມ ຕ້ອງມີພື້ນຖານທີ່ໝັ້ນແກ່ນແໜ້ນໜາ ໂດຍສະເພາະແລ້ວ ຕ້ອງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນໄປທີ່ເສົາເຂັມ ການລົງທຶນປຸກອາຄານ ນັ້ນອາດຈະລົງທຶນໃນການສ້າງພື້ນຖານ ໓໐ ເປີເຊັນຂອງມູນຄ່າການກໍ່ສ້າງ ຕຶກອາຄານເຖິງຈະງາມປານໃດກໍຕາມ ຫາກຮາກຖານບໍ່ໝັ້ນຄົງແລ້ວມັນກໍໄຮ້ປະໂຫຍດ ແລະຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄດ້ນານ ອັນນີ້ມັນຈະຕັດສິນຄຳວ່າ "ສຸກງ່າໃດກິນງ່ານັ້ນ" ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ໃຫ້ທຸກຢ່າງບໍ່ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ.
ຖານຂອງຂອງຊີວິດກໍຄືການສຶກສາ ໝາຍຄວາມວ່າການສຶກສາ ເປັນພື້ນຖານຂອງມິນຸດ ພຣະພຸດທະສາສນາ ຈຶ່ງເນັ້ນໃສ່ການສຶກສາເປັນຫາສຳຄັນ ຄື ສິກຂາສາມ ເຊັ່ນ ສິນ ສະມາທິ ປັນຍາ ໝາຍຄວາມວ່າທັງໝົດ ສີນໝາຍຄວາມວ່າ ກົດເກນ ກົດລະບຽບ ກົດໝາຍ ແລະກົດວັດທະນະທັມອື່ນໆ ສະມາທິເວົ້າເຖິງຄວາມສະຫງົບ ມີຈິດໝັ້ນຄົງ ແລະມີປັນຍາໝາຍເຖິງມີຄວາມຮູ້ຢ່າງເປັນທຳ ມີວິຊາການທີ່ຈະແຈ້ງ ບໍ່ວ່າສັງຄົມໃນອະດີດ ກ​ໍຄືສັງຄົມໃນປັດຈຸບັນ ຄົນທີ່ມີຄວາມຮູ້ເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະສ້າງຖານຊີວິດຂອງຕົນໄດ້ໝັ້ນຄົງ ແລະເປັນເຈົ້າຄົນນາຍຄົນໄດ້.
ຖານຂອງຊາດສາສນາ ກໍຄືພາສາ ແລະວັດທະນະທັມ, ໝາຍຄວາມວ່າ ເສັຍຊາດກໍຄືເສັຍພາສາ ເສັຍສາດສະໜາກໍຄືເສັຍພາສາ ອັນນີ້ຈະແຈ້ງຢູ່ໃນຕົວແລ້ວ ເຮົາຈະເຫັນວ່າເອກລັກຊາດທີ່ສຳຄັນນັ້ນ ຄືພາສາ ດຽວນີ້ວັດທະທັມມັນລຽນແບບກັນໄດ້ ແຕ່ພາສາມັນລຽນແບບກັນໄດ້ຍາກ ຫາກພາສາວິບັດ ຫຼືພາສາຕາຍຊາດກໍຕາຍ ສ່ວນສາສນາກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ເພາະສາສນາ ກໍຄືຄຳສອນ ຫາກພາເສັຍ ຂາດຫຼັກ ຄົນກໍເຂົ້າໃຈຄຳສອນນັ້ນຍາກ ຫຼືເຂົ້າໃຈໄຂວ່ເຂວ ຫາກພາສາໄຂວ່ເຂວ ຄຳສອນກໍວິປະຣິດຜິດພາດ ໃນທີ່ສຸດກເຂົ້າໃຈຄຳສອນຜິດ ແລະກໍປະຕິບັດຜິດ ໃນທີ່ສຸດຄອສອນກໍເສື່ອມລົງເທື່ອລະຂັ້ນ ເປັນອັນເສື່ອມສະຫຼາຍລົງໄດ້.

03 July 2008

ຄວາມເປັນມາຂອງວັນສັງຂານ

ປະວັດປີໃໝ່ລາວ ແລະນາງສັງຂານນັ້ນ ເປັນປະເພນີປີໃໝ່ຂອງປະເທດລາວ, ໄທຍ, ພະມ້າ, ກຳປູເຈັຍ, ສີລັງກາ ບັນດາຊົນເຜົ່າຕ່າງໆທີ່ເປັນຊົນເຜົ່າເວົ້າພາສາລາວ ຕະກູນພາສາໄຕ ໃນຈີນ, ຫວຽດນາມ ແລະຊົນກຸ່ມນ້ອຍໃນອິນເດັຍຕາເວັນອອກ ເວົ້າລວມແລ້ວສົງການ ຫຼືປີໃໝ່ອາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ເປັນປະເພຣີຂອງຊົນຊາດ ທີ່ນັບຖືສາສນາພຸດເຖຣະວາດທັງມວນ.

ປະວັດຄວາມເປັນມາຂອງແຄນ

"ແຄນ" ເປັນຊື່ເຄື່ອງດົນຕຣີພື້ນເມືອງຂອງລາວທີ່ເກົ່າແກ່ ໄດ້ຢູ່ຄູ່ຄົນເຊື້ອຊາດລາວມາຕັ້ງແຕ່ບູ ຮານ, ປັດຈຸບັນນີ້ ແຄນຍັງເປັນເຄື່ອງດົນຕຣີທີສຳຄັນ ແລະສ້າງຊື່ສຽງໃຫ້ແກ່ຊາດລາວ "ແຄນ" ໄດ້ກາຍເປັນເອກລັກ ແລະສັນຍາລັກລາວ, ບັນດາສາກົນໂລກຫາກເວົ້າເຖິງແຄນ ກໍຕ້ອງເວົ້າເຖິງລາວ, "ແຄນ" ຍັງເປັນເຄື່ອງດົນຕຣີພື້ນເມືອງຂອງຄົນໄທຍ໌ ສະເພາະໃນພາກອີສານດ້ວຍ ເນື່ອງຈາກວ່າ ພາກອີສານ ແລະຄົນໃນພາກອີສານນັ້ນ ເປັນເຊື້ອຊາດລາວ ແລະດິນແດນອີສານພາກອີສານຂອງໄທຍ໌ນັ້ນ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ, ມາຮອດບັດນີ້ ຄົນໃນພາກອີສານບໍ່ພຽງແຕ່ໃຊ້ແຄນເປັນ ເຄື່ອງດົນຕຣີປະຈຳພາກ ຫືຼປະຈຳຊົນຊາດຕົນເທົ່ານັ້ນ ພວເຂົາຍັງຄົງໝັ້ນໃນີ້ດສິບສອງ ຄອງສິບສີ່ອັນ ເປັນກົດມົນທຽນບານອານາຈັກລ້ານຊ້າງຢ່າງເປັນຊີວິດຈິດໃຈ, ນອກຈາກນັ້ນພາສາ, ວັດທະນະທັມ, ສິລະປະ, ວັນນະກັມ, ຫັດຖະກັມ ຕະຫຼອດຄວາມເຊື່ອຖື ແລະພື້ນຖານວັດທະນະທັມ ເປັນແບບດຽວກັບລາວທຸກຢ່າງ.

"ແຄນ" ເປັນເຄື່ອງດົນຕີ ພື້ນເມືອງລາວທີ່ເກົ່າແກ່ ອາດກ່າວໄດ້ວ່າມີການກຳເນີດມາພ້ອມການກຳເນີດຊາດ ລາວກ​ໍວ່າໄດ້ ເນື່ອງຈາກເຮົາພົບຫຼັກຖານວ່າຄົນລາວບັນດາເຜົ່ານັ້ນລ້ວນແຕ່ໃຊ້ແຄນເປັນເຄື່ອງດົນຕີທາງວັດທະນະ ທັມ ແລະປະເພນີຂອງແຕ່ລະກຸ່ມຊົນ ມາຮອດບັດນີ້ ແຄນໄດ້ກາຍເປັນວັດທະນະທັມຂອງຊາດໄປແລ້ວ, ສະນັ້ນເມື່ອ ສຶກສາເຖິງວ່າ ແຄນນັ້ນໃຜເປັນຜູ້ສ້າງທຳອິດນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ມີຫຼັກຖານແນ່ນອນ ແຕ່ກໍມີການເລົ່າກັນສືບໆມາ ການເລົ່ານີ້ ຈະວ່າບໍ່ມີຫຼັກຖານກະບໍ່ໄດ້ ເພາະວ່າທຸກຢ່າງທີ່ເປັນຫຼັກຖານນັ້ນກໍເກີດຈາກການເລົ່າ ແລະການເລົ່າກໍແມ່ນມີຄວາມຈິງ ຂອງມັນຢູ່ດ້ວຍ ສະນັ້ນຈຶ່ງມີເລື່ອງກ່ຽວກັບການກຳເນີດແຄນມາດ່ັງນີ້:
ກາລະຄັ້ງໜຶ່ງເຫິງນານມາແລ້ວ ມີນາຍພານຄົນໜຶ່ງໄດ້ອອກໄປລ່າເນື້ອໃນປ່າ ເຂົາໄດ້ຍິນສຽງນົກກໍລະວີກ ຮ້ອງຈັບໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ເຫຼົ່າເຣື່ອງທີ່ຕົນໄດ້ຍິນນັ້ນໃຫ້ພີ່ນ້ອງເພື່ອນຝູງຟັງ ໃນຈຳນວນຜູ້ທີ່ມາຟັງເລື່ອງດັ່ງກ່າວນີ້ ຍິງແມ່ຮ້າງຄົນໜຶ່ງເຫີດຄວາມກະຫາຍໃຄ່ຢາກຟັງສຽງຂອງນົກກໍລະວີກນັ້ນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງຂໍໃຫ້ນາຍພາຍລ່າເນື້ອ ອະນຸດຍາດໃຫ້ຕົນຕິດຕາມໄປເພື່ອຈະໄດ້ຍິນສຽງຂອງນົກກໍຣວີກນັ້ນ ວັນຕໍ່ມານາຍພານອອກລ່າເນື້ອ ພ້ອມໄດ້ພາເອົາຜູ້ຍິງໄປພ້ອມ ພໍເມື່ອໄປເຖິງປ່າອັນເແັນຖິ່ນທີ່ນົກກໍລະວີກຢູ່ ໃນຂະນະນັ້ນເອງນົກເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງຮ້ອງ ສົກສຽງຢ່າງມ່ວນຊື່ນຕາມປົກກະຕິວິໄສຂອງສັກກຸນາ ນາຍພານກໍໄດ້ບອກແກ່ແມ່ຮ້າງຄົນນັ້ນງ່ຽງຫູຟັງວ່າ:

ນົກກໍຣະວີກກຳລັງຮ້ອງເພງຢູ່ ເຈົ້າຈົ່ງຟັງເຖີດ ສຽງຂອງມັນອ່ອນຊອນແທ້ແມ່ນບໍ ?" ແມ່ຍິງຮ້າງຄົນນັ້ນກໍ ໄດ້ຕັ້ງໃຈຟັງດ້ວຍຄວາມເພີດເພີນ ແລະຕິດອົກຕິດໃຈໃນສຽງອັນມ່ວນນັ້ນເປັນຢ່າງຍິ່ງ ເກີດຄວາມຄັ່ງໃຄ້ຫຼົງໄຫຼ ຮຳເພິງຢູ່ໃນໃຈຕົນເອງວ່າ "ເຮັດຈັ່ງໃດນໍຈຶ່ງໄດ້ສຽງອັນມ່ວນຊື່ນຈັບໃຈຈັ່ງຊີ້ຕະຫຼອດໄປ ຄັນຊິຄອນເຝົ້າສຽງນົກໃນກາງ ປ່າທີ່ນີ້ ກໍເປັນແດນດົງອັນແສນທຸຣະກັນດານ ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍປະການ ຈຶ່ງໄດ້ຄົ້ນຄິດຫາວິທີການຕ່າງໆ ເພື່ອຈະລຽນແບບສຽງນົກນັ້ນ ຈຶ່ງຕັກສິນໃຈວ່າ:

"ເຮົາຈະຕ້ອງເຮັດເຄື່ອງບັງເກີດສຽງໃຫ້ມີສຽງມ້ວນເພາະສະເໜາະຫູອອນຊອນຈັບໃຈດັ່ງສຽງນົກກໍຣະວີດນີ້ໃຫ້ຈົນໄດ້" ເມື່ອແມ່ຍິງຮ້າງນັ້ນກັບມາເຖິງບ້ານ ກໍໄດ້ຄິດຫາເຄື່ອງດົນຕີໆ ທັງເຄື່ອງ ດີດ ສີ ຕີ ເປົ່າຫຼາຍຢ່າງກໍບໍ່ມີເຄື່ອງດົນຕີໃດຈະມີສຽງມ່ວນ ຟັງແລ້ວຂຶ້ນໃຈເໝືອນກັບສຽງນົກກໍຣະວີດ ໃນທີ່ສຸດນາງກໍໄດ້ໄປຈັດໄມ້ອ້ໍ(ເປັນໄມ້ໄຜ້ນ້ອຍຊະນິດໜຶ່ງ) ເອົາມາປະດິດແລະດັດແປງເປັນເຄື່ອງເປົ່າສະນິດໜຶ່ງ ແລ້ວລອງເປົ່າເບິ່ງ ກ​ຮູ້ສຶກຄ້ອນຂ້າງຈະມ່ວນ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນພໍໃຈຈຶ່ງໄດ້ດັດແປງແກ້ໄຂໄປອີກຫຼາຍຄັ້ງ ສຸດທ້າຍກໍລອງເປົ່າ ອີກຮູ້ສຶກວ່າບໍ່ມ່ວນອອນຊອນດີ ນາງຈຶ່ງໄດ້ຝືກເປົ່າຈົນສຳນານດີ ຫຼາຍທຳນອງ ຈຶ່ງໄປທູນເກົ້າຖວາຍພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນ ເມື່ອນາງໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າປັດເສນທີ່ໂກສົນ ນາງກໍໄດ້ເຜົ່າເພງແຮກ ໃຫ້ພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນໄດ້ສະດັບ ເມື່ອນາງເປົ່າຈົບລົງແລ້ວ ກໍໄດ້ຖາມພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນວ່າ:

"ເປັນຈັ່ງໃດ ມ່ວນບໍ່ຂ້ານ້ອຍ" ພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນ ກໍຕັດຕອບວ່າ " ເອີ ພ​ໍຟັງຢູ່" ນາງກໍໄດ້ເປົ່າຖວາຍພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນໄດ້ສະດັບອີກຫຼາຍເພງ ສຸດທ້າຍພຣະເຈົ້າປັດເສນທີ່ໂກສົນ ກໍຕັດອອກມາວ່າ "ເອີ ເທື່ອນີ້ແຄນແນ່" (ດີຂຶ້ນແນ່-ຫຼືວ່າພໍໄຄແນ່) ແມ່ໝ້າຍຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ "ເຄື່ອງດົນຕີນີ້ຄວນຊິ ຮຽກຊື່ວ່າຈັ່ງໃດ ຂ້ານ້ອຍ" ພຣະເຈົ້າປັດເສນທິໂກສົນຊົງຕັດວ່າ "ສູເຈົ້າຈົ່ງຮຽກດົນຕີນີ້ວ່າແຄນ" ຕາມຄຳເວົ້າຂອງເຮົາ ນີ້ສືບໄປເມືອໜ້າເທີ້ນ" ດ້ວຍເຫດນັ້ນເຄື່ອງດົນຕີນີ້ ຈຶ່ງຖືກຮຽກວ່າແຄນນັບແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນມາຕາບເທົ້າບັດນີ້

ດອກໄມ້ປະຈຳຊາດ ແລະເອກະລັກຊາດລາວ



ດອກຈຳປາ ເປັນດອກໄມ້ປະຈຳຊາດລາວ, ສ່ວນດອກຄູນນັ້ນ ເປັນດອກໄມ້ເອກລັກຊາດລາວ, ເຊິ່ງດອກໄມ້ທັງສອງນີ້ ຄວນແກ່ການອະນຸລັກ ແລະສົ່ງເສີມ ໃຫ້ມີການປູກ ແລະຊົມໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງ.
ຄຳວ່າ "ດອກຈຳເປັນດອໄມ້ປະຈຳຊາດນັ້ນ" ເນື່ອງຈາກວ່າ ດອກໄມ້ຊະນິດນີ້ ເປັນດອກໄມ້ທີ່ເກີດ ແລະແຜ່ຫຼາຍໃນດິນແດນລາວໃນລ້ອງແມ່ນໍ້າຂອງ.
- ດິນແດນລາວເຮົານັ້ນ ຕັ້ງແຕ່ເໜືອຮອດໃຕ້ ສາມາດປູກຕົ້ນຈຳປາໄດ້ທຸກທ້ອງຖິ່ນ,
- ດິນແດນລາວ ເຄີຍເປັນດິນແດນຂອງອານາຈັກຈາມປາ ຫຼືຈຳປາ.
- ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ມີອານາຈັກໜຶ່ງວ່າ ອານາຈັກຈຳປາສັກ.

30 June 2008

ສາຍນຳ້ແຫ່ງມິດຕະພາບ "ແມ່ນຳ້ລ້ານຊ້າງ-ແມ່ນຳ້ຂອງ"


ແມ່ນຳ້ຂອງໃນປະເທດຈີນຮຽກແມ່ນຳ້ລ້ານຊ້າງ ເປັນແມ່ນຳ້ສາຍສຳຄັນສາຍໜຶ່ງຂອງຊ່ວອາຊີ ຈັດເຂົ້າໃນອັນດັບມີ ໑໒ ຂອງໂລກ ເປັນເສັ້ນເລືອດຫຼໍ່ລ້ຽງປະຊາກອນຂອງປະເທດຕ່າງໆ ຕັ້ງ ໖ ປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ສອງຟາກຝັ່ງແມານຳ້ຂອງອັນໄດ້ ແກ່ ຈີນ, ມຽນມາຣ໌, ລາວ, ໄທຍ໌, ກັມປະເຈັຍ ແລະຫວຽດນາມ ມີຄວາມຍາວ ໔.໙໐໒ ກິໂລແມັດ ປົກຄຸມໄປດ້ວຍລ່ອງ ນຳ້ອັນອຸດົມສົມບູນ ໗໙໕.໐໐໐ ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ມີປະຣິມານຳ້ໄຫຼອອກສູ່ທະເລ ໔໗໕ ແມັດກິບ.

ຕົ້ນກຳເນີດຂອງແມ່ນຳ້ຂອງ ເຣີ່ມຈາກພູພຽງທິເບດ ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຫຼັງຄາໂລກ ແຖບສາຍພູຕາລາໂງ (Thanglango) ມົນທົນຊິງໄຫ່ (Ching Hai) ປະເທດຈີນ ປະຣິມານຳ້ໃນແມ່ນຳ້ຂອງ ນອກຈາກຈະໄດ້ຈາກນຳ້ຫ້ວຍ ເຊ ແລະແມ່ນຳ້ສາຍໃຫຍ່ໆທີ່ເປັນສາຂອງແມ່ນຳ້ຂອງແລ້ວ ເຊິ່ງໄຫຼຈາກສອງຟາກຝັ່ງແລ້ວ ແຫຼ່ງນຳ້ທີ່ສຳຄັນຍັງໄດ້ຈາກ
ການພັງທະລາຍຂອງຫິມະໃນລະດູແລ້ງຈາກຍອດເຂົາຫິມະໄລອັກ ດ້ວຍປະຣິມານນຳ້ເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງມີພຽງພໍທີ່ຈະຫຼໍ່ລ້ຽງປະ ຊາກອນ ທີ່ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ສອງຟາກຝັ່ງ ທີ່ແມ່ນຳ້ຂອງໄຫຼຜ່ານໄດ້ຕລອດທັງປີ ແຕ່ສະຖານະການຫຼ້າສຸດເມື່ອປີ ໒໕໔໗ ເຣີ່ມປະສົບບັນຫານຳ້ຂອງລົດປະຣິມານລົງ ເຊິ່ງມີການຕັ້ງຂໍ້ສັນນິຖານວ່າ ໃນປະເທດຈີນມີການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນໃນລະຂອງ ໔ ແຫ່ງ ເຊິ່ງຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ລະດັບ ແລະປະຣິມານຂອງນຳ້ຂອງຕາມາ.
ແມ່ນຳ້ຂອງມີຊື່ຮຽກຫຼາຍຊື່ ຕາມພາສາ ຂອງແມ່ນຳ້ໄຫຼຜ່ານ ຕອນຕົ້ນປະເທດຈີນ ຊື່ແມ່ນຳ້ໂອລິງ (O-Ling)
ຕ໙ມາຖືກຮຽກຊື່ວ່າ ແມ່ນຳ້ຢາລຸງ (Ya Lung) ເມື່ອໄຫຼຜ່ານມົນທົນຢູນານ (Yunnan) ຊາວໄຕລື້ທີ່ຕັງຖິ່ນຖານຢູ່ສອງຝາກຝັ່ງແມ່ນຳ້ຮຽກວ່າ ແມ່ນຳ້ລ້ານຊ້າງ (Lan Tsang) ເມື່ອໄຫຼຜ່ານປະເທດຈີນເຂົ້າສູ່ລາວແລ້ວຮຽກວ່າ ແມ່ນຳ້ຂອງ ໄທຍ໌ຮຽກວ່າແມ່ນຳ້ໂຂງ ໄຫຼຜ່ານປະເທດຫວຽດນາມ ຮຽກວ່າທຽນກຽງ (Tien Giang) ຫຼືແມ່ນຳ້ຈາກສະຫວັນ ເພາະວ່າໄຫຼມາຈາກພູເຂົາຫິມະໄລ ເຊິ່່ງສູງທຽມແມກ ກ່ອນຈະໄຫຼອອກສູ່ທະເລຈີນໃຕ້ ໄດ້ແຍກອອກເປັນ ໙ ສາຍ ສະນັ້ນຊາວຫວຽດນາມ ແລະຊາວຂະເໝນກຣອມ ຈຶ່ງຮຽກວ່າກົ້າເລັ່ງ ຫຼືເກົົ້າຫຼົ່ງ ຫຼືກິວລອງ ເຊິ່ງແປວ່າແມ່ນຳ້ ໙ ມັງກອນ(ນາກ)

ລັກສະນະທົ່ວໄປຂອງແມ່ນຳ້ຂອງ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ້າງສູດແຕ່ ໕໐໐. ເຖິງ ໑໒໐໐ ແມັດ: ທີ່ແຄບສຸດນັ້ນປະມານ ໒໐໐ ແມັດ ມີນຳ້ເຕັມຕະລິງໃນຍາມຝົນ ສ່ວນໃນຍາມແລ້ງນຳ້ຈະລົດຣະດັບລົງ ດອນ ແລະຫາດຈະຜຸດຂຶ້ນ ບາງຕອຍຂອງສາຍນຳ້ຈະເຕັມໄປດ້ວຍໂຂດຫີນ ແລະແກ້ງ ເປັນອຸປະສັກຕໍ່ການເດີນເຮືອໂດຍສະເພາະເຮືອຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ແລະໂດຍສານຂະໜາດໃຫຍ່ ຕັງແຕ່ເໜືອຮອດໃຕ້ຂອງແມ່ນຳ້ຂອງ ຈະມີດອນກາງແມ່ນຳ້ເຊິ່ງເປັນດອນເກົ່າແກ່ ລະຖາວອນ ມີຜູ້ຄົນອາໄສຢູ່ຢ່າງໜາແໜ້ນ ເຊັ່ນໃນເຂດສີພັນດອນຂອງປະເທດລາວຕອນໃຕ້ ແມ່ນຳ້ຂອງໃນບໍລິເວນນີ້ຈະມີຄວາມກວ້າງ ປະມານ ໑໕ ກິໂລແມັດ ແລະຈະມີດອນລຽນສະຫັຼບກັນ ເຊິ່ງມີປະຊາຊົນອາໄສຢູ່ໜ້າແໜ້ນ ດອນທີ່ໃຫຍ່ສຸດໃນແມ່ນຳ້ຂອງແມ່ນຢູ່ບໍຣິເວນສີພັນດອນນີ້ ກວ່າງ ໙ ກິໂລແມັດ ແລະຍາວສຸດ ໒໘ ກິໂລແມັດ.

ການເດີນເຮືອໃນລ່ອງແມ່ນຳ້ຂອງນັບວ່າມີອຸປະສັກຫຼາຍ ເຮືອຂະໜາດໃຫຍ່ແມ່ບໍ່ສາມາດເດີນໄດ້ ສ່ວນເຮືອຂະໜາດກາງສາມາດເດີນໄດ້ສະເພາະຍາມແລ້ງ ແລະສະເພາະເປັນຊ່ວງໆ ຫາກເຮືອກິນນຳ້ເລີກຈາກ ໑-໑.໕໐ ທາງເໜືອຈະເດີນຈາກເມືອງຊຽງຮຸ່ງ ເຖິງອຳເພີຊຽງຂອງ ແຂວງຊຽງຮາຍ ຂອງໄທຍ໌ ແລະເມືອງຫວ້ຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ຂອງລາວ, ຈາກກຫ້ວຍຊາຍເຖິງຫຼວງພຣະບາງ ແລະຈາກຫຼວງພຣະບາງເຖິງວຽງຈັນ, ແລະຈາກວຽງຈັນເຖິງສະຫວັນນະເຂດ(ແຕ່ທາງຝ່າຍລາວຈາກວຽງຈັນເຖິງສະຫວັນນະເຂດນັ້ນຍົກເລີກການເດີນເຮືອແລ້ວ, ຈາກສະຫວັນນະເຂດເຖິງປາກເຊ ແຂວງຈຳປາສັກ ກໍຍົກເລີກການເດີນເຮືອແລ້ວແຕ່ປີ ໑໙໙໐ ຍັງເຫຼືອແຕ່ປາກເຊເຖິງສີພັນດອນ, ສ່ວນທາງຂະເໝນນັ້ນແມ່ນມີການເດືອນເຮືອຈາກຊຽງແຕງເຖິງພະນົມເປັນ ນັບແຕ່ປີ ໒໐໐໗ ເປັນຕົ້ນຖະໜົນຈາກຊຽງແຕງເຖິງພະນົມເປັນສຳເລັດ ແລະສະດວກສະບາຍກວ່າ ຈຶ່ງມີການຍົກເລີກການເດີນເຮືອໂດນສານແລ້ວ ເພາະການເດີນເຮືອທາງຂະເໝນແມ່ນມີອັນຕະລາຍໃນຍາມແລ້ງ ແຕ່ຈະສະດວກສະບາຍໃນຍາມຝົນສະນັ້ນເຮືອສິນຄ້າກໍຍັງມີການເດີນຢູ່, ຈາກພະນົມເປັນໄປຫາກຫວຽດນາມນັ້ນ ການເດີນເຮືອແມ່ນສະດວກສະບາຍ ຈຶ່ງມີການເດີນເຮືອຢູ່ ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມການເດີນເຮືອໃນແມ່ນຳ້ຂອງຈາກຢູນານ ເຖິງປາກແມ່ນຳ້ຂອງນັ້ນບໍ່ເຄີຍມີ.

26 June 2008

ກໍລະນີພິພາດອິນດູຈີນ

ເລື່ອງຂອງເຂົາ ເຮົາຮູ້ໄດ້
໑. ກໍລະນີພິພາດອິນດູຈີນ
ເລື່ອງນີ້ກ່ຽວພັນໂດຍກົງກັບລາວ ເຖິງຖ້າບໍ່ແມ່ນວ່າກໍລະນີນີ້ລາວ ບໍ່ມີ ສ່ວນຮູ້ເຫັນກໍຕາມ ແຕ່ເຫດການມັນກ່ຽວພັນກັບດິນແດນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ຫຼວງ ພຣະບາງຄື ແຂວງໄຊຍະບູຣີທີ່ຖືກຕັດແບ່ງໄປເປັນ ແຂວງເລີຍ ແລະແຂວງ ຈຳປາສັກ ເຊິ່ງຖືກຕັດແບງໄປເປັນແຂວງອຸບົນ ແລະແຂວງສີສະເກດຂອງ ໄທຍ໌ ປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ ຖືກຄັດລອກມາຈາກບົດຄວາມ “ອະນຸສາວະລີກໍ ລະນີພິພາດອິນດູຈີນ” ເມື່ອມາອ່ານເບິ່ງບົດຄວາມແລ້ວມີເຫດຜົນທີ່ລາວ ເຮົາຍຸກໃໝ່ ຄວນຮັບຮູ້ ດັ່ງລຸ່ມນີ້:
ນັບແຕ່ປລາຍລັດຊະສະໄໝພຣະຈອມເກົ້າ ຈົນເຖິງລັດຊະສະໄໝພຣະ ຈຸນຈອມເກົ້າ, ປະເທດໄທຍ໌(ຂະນະນັ້ນຮຽກຊື່ວ່າສຍາມ) ຕ້ອງເສັຍດິນແດນໃຫ້ ແກ່ອັງກິດ ແລະຝຣັ່ງເສດໄປຫຼາຍຄັ້ງເພື່ອຮັກສາເອກະລາດ ແລະດິນແດນ ສ່ວນໃຫຍ່ໄວ້.
ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ ໒ ທີ່ມີຍຸດທະພູມຢູ່ໃນທະວີບເອີ ໂຣປ ປະເທດໄທຍ໌ກັບຝຣັ່ງເສດ ໄດ້ລົງນາມໃນສົນທິສັນຍາ ບໍ່ຮຸກຮານກັນ ເມື່ອວັນທີ ໑໒ ມິຖຸນາ ໑໘໘໓ ແຕ່ຍັງບໍ່ໄດ້ແລກປ່ຽນສັດຕະຍະບັນກັນ ຝຣັ່ງ ເສດໄດ້ຂໍໃຫ້ສົນທິສົນຍານີ້ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງແລກປ່ຽນສັດຕະຍາບັນ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຝຣັ່ງເສດເອງ, ລັດຖະບານໄທຍ໌ໂດຍພົນຕຣີຫຼວງພິບູນສົງ ຄາມ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ຕອບຕົກລົງແຕ່ມີເງື່ອນໄຂວ່າ ຝຣັ່ງເສດຈະຕ້ອງ ຍອມຮັບຂໍ້ສະເໜີຂອງໄທຍ໌ ໓ ປະການ ຄື:
ຂໍ້ໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ມີກຳນົດເສັ້ນແດນໄທຍຕາມລຳນໍ້າຂອງຕາມຫຼັກກົດໝາຍ ລະຫວ່າງປະເທດ ໂດຍການຖືຮ່ອງນໍ້າເລີກເປັນເສັ້ນເຂດແດນ.
ຂໍ້ສອງ ໃຫ້ປັບປຸງເສັ້ນເຂດແດນໃຫ້ເປັນໄປຕາມທຳມະຊາດ ໂດຍຖື ແມ່ ນ້ຳຂອງເປັນເຂດແດນລະຫວ່າງໄທຍ໌ອິນດູຈີນ ຕັ້ງແຕ່ທິດເໜືອສຸດຈົນຈະ ຣົດທິດໃຕ້ ເຖິງເຂດກຳປຸເຈັຍ ໃຫ້ຝ່າຍໄທຍ໌ໄດ້ຮັບດິນແດນທາງຝັ່ງຂວາແມ່ນໍ້າ ຂອງ ກົງກັບຂ້າມກັບຫຼວງພຣະບາງ ແລະກົງຂ້າມກັບປາກເຊກັບຄືນມາ(໓) ເປັນຂອງໄທຍ໌ຢ່າງເດີມ.
ຂໍ້ສາມ ໃຫ້ຝຣັ່ງເສດຮັບຮອງວ່າ ເມື່ອຝຣັ່ງເສດບໍ່ປົກຄອງອິນດູຈີນ ແລ້ວ ໃຫ້ຄືນລາວ ແລະກໍາປູເຈັຍ ກັບຄືນມາໃຫ້ໄທຍ໌. ຝຣັ່ງເສດປະຕິເສດຂໍ້ ສະເໜີຂອງໄທຍ໌ ໄທຍ໌ຈຶ່ງໄດ້ຈັດກໍາລັງກຽມການດັ່ງນີ້:
ກອງທັບບົກສະໜາມ ມີນາຍພົນຕີຫຼວງພິບູນສົງຄາມ ເປັນແມ່ທັບ ນາຍພັນເອກຫຼວງພຣົມ ໂຍທີ ເປັນຮອງແມ່ທັບ, ນາຍພັນເອກກຽງສັກ ພິຊິດ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍແມ່ທັບ ແລະນາຍພັນເອກຫຼວງວິຊິດສົງຄາມ ເປັນເສນາທິການ ກອງທັບບົກສະໜາມນີ້ ປະກອບດ້ວຍ ກອງທັບບົວລະພາ, ກອງທັບອີສານ, ກອງພົນພາຍັບ, ກອງພົນຜະສົມປັກໃຕ້ ແລະກອງພົນຜະສົມກຸງເທບ.
ກອງທັບບົວລະພາ ມີນາຍພັນເອກຫຼວງພຣົມໂຍທີ ເປັນແມ່ທັບ, ນາຍ ພັນເອກຫຼວງເສຣີ ເຣິງຣິດ, ນາຍພັນເອກຫຼວງໄພຣີ ຣະຍໍ່ເດດ ປະກອບ ດ້ວຍ ກອງຜະສົມປາຈີນ (ກອງພົນວັດທະນາ ແລະກອງພົນລົບບູຣີ) ກອງພົນຜະ ສົມອະຣັນ (ກອງພົນຜະສົມພຣະນະຄອນ) ກອງພົນຈັນທະບູຣີ ແລະກອງ ໜູນບົວຣະພາ ໄດ້ຮັບພາຣະກິດໃຫ້ເຂົ້າຕີອິນດູຈີນທາງດ້ານຂະເໝນ.

ກອງທັບອີສານ ນາຍພັນເອກຫຼວງກຽງສັກ ພິຊິດ ເປັນແມ່ທັບ, ນາຍ ພົນເອກຫຼວງຊຳນານ ຍຸດທະສິນ ແລະນາຍພັນໂທຂຸນປົດ ປໍຣະປັກ ເປັນຮອງ ແມ່ທັບ, ນາຍພັນໂທຫຼວງ ເດດປະດິຍຸດ ເປັນເສນາທິການກຳລັງ, ປະກອບ ດ້ວຍກອງພົນອຸດອນ, ກອງພົນສຸຣິນ, ກອງພົນອຸບົນ ແລະກອງພົນອີສານ ໄດ້ ຮັບພາຣະກິດໃຫ້ເຂົ້າຕີອິນດູຈີນດ້ານລາວ (ທີ່ປາກເຊ ແລະຈຳປາສັກ).
ກອງພົນພາຍັບ ມີນາຍພົນໂທຫຼວງຫານ ສົງຄາມ ເປັນຜູ້ບັນຊາການ ກອງພົນ, ນາຍພົນໂທຂຸນເຣືອງ ວິຣະຍຸດ ເປັນຮອງ ໑, ນາຍພັນໂທຫຼວງສຸດ ທິ ວັນນະກອນ ເປັນເສນາທິການກຳລັງ ປະກອບດ້ວຍ ກອງພັນທະຫານຮາບ ທີ ໒໘ ນະຄອນສະຫວັນ ແລະກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໒໙ ພິດສະນຸໂລກ, ກອງ ທັບທະຫານຮາບທີ ໓໐ ລຳປາງ ແລະກອງທັບທະຫານຮາບທີ ໓໑ ຊຽງໃໝ່.
ໃນກໍລະນີ ພິພາດອິນດູຈີນ ທະຫານໄທຍ໌ໄດ້ປະກອບມີວິຣະກຳເປັນຈຳ ນວນຫຼາຍ ທີ່ສຳຄັນໄດ້ສ້າງສຽງໃຫ້ແກ່ປະເທດໄທຍ໌ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຄື ການຮົບ ຫ້ວຍຍາງ ຕາແສງບ້ານພ້າວ ໃນເຂດຂະເໝນ, ໂດຍກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໓ ພຣະນະຄອນ(ປັດຈຸບັນຄືກອງພັນທະຫານຮາບທີ ໒ ກົມທະຫານຮາບທີ ໑ ຮັກສາພຣະອົງ) ສັງກັດກອງພຣະນະຄອນ ໃນກອງພັນຜະສົມອາຣັນ ໃນກອງ ທັບບົວຣະພາ ຈົນໄດ້ຮັບສັນຍານາມວ່າ ກອງທັບທະຫານເສືອ ໒໘ ພະຈິກ ໒໔໙໗ ຝຣັ່ງເສດໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງບິນຈຳນວນ ໕ ລຳ ຈາກທ່າແຂກມາຖິ້ມລະເບີດ ທີ່ ນະຄອນພະນົມ ຝ່າຍໄທຍ ໄດ້ນຳເຄື່ອງບິນຂັບໄລ່ ໓ ເຄື່ອງຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ ຂັບ ໄລ່ເຄື່ອງ ບິນຝຣັ່ງໜີກັບໄປ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍມີການຮົບທາງອາກາດ ແຂວງ ຊາຍແດນແຕ່ໜອງຄາຍ ເຖິງຈັນທະບູຣີ ແລະເມືອງຕ່າງໆໃນລາວ ແລະ ຂະເໝນ.

໕ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ກອງທັບສຍາມຂອງໄທຍ໌ ໄດ້ເຄື່ອນກຳລັງບຸກເຂົ້າ ໄປໃນດິນແດນລາວ ແລະຂະເໝນ ປະສົບໄຊຊະນະຕລອດບັ້ນຮົບ ດັ່ງນີ້:
໑. ກອງທັບບົວລະພາ ຢຶດສີໂສພົນ ໄພຣິນ ແລະພະຕະບອງໄດ້.
໒. ກອງທັບອີສານ ຢຶດຈຳປາສັກໄດ້.
໓. ກອງທັບພາຍັບ ຍຶກປາກລາຍ ແລະຊຽງຮ່ອນໄດ້.
໑໗ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ເກີດຍຸດທະນາວີເກາະຊ້າງ ລະຫວ່າງຣາຊະນາວີ ໄທຍ໌ ກັບກອງເຮືອຮົບຝຣັ່ງເສດ ກອງເຮືອຮົບຝ່າຍໄທຍ ໓ ລຳ, ໄດ້ແກ່ເຮືອຮົບ ຫຼວງທົນບູຣີ(ເຮືອປືນ) ມີນາວາໂທຫຼວງພຣ້ອມ ວິຣະພັນ ເປັນຜູ້ບັງຄັບການ ເຮືອ ເຮືອຮົບຫຼວງສົງຂລາ (ເຮືອຕໍຣ໌ປິໂອ) ແລະເຮືອຣົບຫຼວງຊົນ ບູຣີ(ເຣືອ ຕໍຣ໌ປິ ໂດ) ກອງເຮືອຝຣັ່ງເສດມີ ໗ ລຳ ໄດ້ແກ່ເຮືອລາດຕາເວນລາມໍຕ໌ປິເກຕ໌ ເປັນເຮືອ ທຸງ ພ້ອມເຮືອສະລຸປ ໒ ລຳ ແລະເຮືອປືນ ໔ ລຳ ຝ່າຍໄທຍ໌ ເສັຍປຽບດ້ານກຳລັງຫຼາຍ ຜົນການຮົບໄດ້ຮັບຄວາມເສັຍຫາຍໜັກທັງສອງ ຝ່າຍ,
໒໕ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ຮັບຂໍ້ສະເໜີ ໃຫ້ຢຸດຍິງຂອງຍີ່ປຸ່ນທີ່ເຂົ້າມາ ໄກ່ເກັ່ຍ ກໍຣະນີພິພາດຄັ້ງນີ້.
໒໘ ມັງກອນ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ ແລະຝຣັ່ງເສດຢຸດຍິງ ແລະໄດ້ລົງນາມໃນ ສັນຍາພັກຮົບທີ່ໄຊງ່ອນ ບົນເຮືອຮົບຍີ່ປຸນ ເມື່ອ ໓໑ ມັງກອນ ໒໔໘໔.
໙ ກຸມພາ ໒໔໘໔ ໄທຍ໌ ແລະຝຣັ່ງເສດໄດ້ລົງນາມໄດ້ລົງນາມໃນສົນທິ ສັນຍາສະຫງົບເສີດ ທີ່ໂຕກຽວ ໂດຍໄທຍໄດ້ດິນແດນຝັ່ງຂວາແມ່ນ້ຳຂອງຈຳ ນວນ ໖໙. ໐໒໙ ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ຈາກຈຳນວນທີ່ໄທຍ໌ເສັຍດິນແດນໃຫ້ ຝຣັ່ງເສດທັງໝົດ ໔໖໗,໕໐໐ ຕາລາງກິໂລແມັດ.(໔)
໙ ກຸມພາ ໒໔໘໔ ນາຍພົນຕີພະຫົນ ພົນພາຍຸຫະເສນາ ເປັນປະທານ ວາງສີລາຣືກ ອະນຸສາວະຣີໄຊສະໝໍຣະພູມ ບໍລິເວນຖະໜົນພະຍາໄທ ບັນຈົບ ກັບຖະໜົນຣາຊະວິຖີ ເພື່ອເປັນອະນຸສອນ ແລະກຽດປະຫວັດ ແຕ່ວິຣະຊົນຜູ້ ສະຫຼະຊີບເພື່ອຊາກໃນກໍລະນີພິພາດອິນດຸຈີນ.
ຈອມພົນ ປ.ພິບູນສົງຄາມ ນາຍົກຣັດຖະມົນຕີ(ໄທຍ) ໄດ້ປະກອບພິທີ ເປີດອະນຸສາວະຣີ ໒໔ ມິຖຸນາ ໒໔໘໕ ທະຫານ ແລະຕຳຫຼວດ(ໄທຍ໌) ເສັຍຊີວິດ ດັ່ງນີ້:
ທະຫານບົກ ໙໔ ຄົນ,
ທະຫານເຮືອ ໔໑ ຄົນ,
ທະຫານອາກາດ ໑໓ ຄົນ,
ຕຳຫຼວດ ໑໒ ຄົນ
ລວມທັງໝົດ ໑໖໐ ຄົນ ອັດຖີຂອງຜູ້ເສັຍຊີວິດຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ບັນຈຸ ນະອະນຸສາວະຣີແຫ່ງນີ້.
ທັງໝົດນັ້ນແມ່ນ ກ່າຍຈາກບົດຂຽນຂອງໄທຍ໌ ທີ່ກ່າວເຖິງວິຣະກຳ ທີ່ໄດ້ດິນແດນຈາກຝຣັ່ງ ໂດຍສະເພາະໄດ້ດິນແດນຝຣັ່ງ ຖືເປັນວິຣະກຳຂອງ ໄທຍ໌ ເຊິ່ງດິນແດນທີ່ໄດ້ໄປຈາກຝຣັ່ງນັ້ນແມ່ນ ແຂວງໄຊຍະບູຣີ ແລະແຂວງ ຈຳປສັກຂອງລາວ, ສະນັ້ນເມື່ອມາຫວນເບິ່ງປະຫວັດສາດແລ້ວ ຖືເປັນການໄດ້ ດິນແດນຂອງສຍາມ ທີ່ໄດ້ຈາກຝຣັ່ງ ແລະຜູ້ທີ່ສູນເສັຍແທ້ໆນັ້ນແມ່ນຄືລາວ, ແຕ່ປະຫວັດສາດຕອນນີ້ ລາວບໍ່ມີສ່ວນຮູ້ເຫັນເລີຍ.
ອ້າງອິງ:
http://blog.spu.ac.th/print.php?id=1411

21 June 2008

ຜີບ້າ-ຜີບຸນຂະບວນການຮັກຊາດລາວໃນອີສານ


ເມື່ອປີ . ໒໔໔໒(໑໘໙໙) ທີ່ເກີດຂື້ນທາງພາກໃຕ້ຂອງລາວກວມລວມທັງພາກອີສານຕອນໃຕ້ ພ້ອມ, ຄວາມຈິງຂະບວນຜີບ້າຜີບຸນນີ້ທາງລາວຮຽກວ່າຂະບວນຜູ້ມີບຸນເກີດຂຶ້ນໃນອານາເຂດແຫ່ງ ນະຄອນຈຳປາສັກທັງສອງຝາກຝັ່ງແມານຳ້ຂອງ ຂະບວນການນີ້ທາງລາວຖືວ່າຂະບວນຂອງຜູ້ຮັກຊາດ ແຕ່ທາງສຍາມ(ໄທຍ໌) ຖືວ່າເປັນໄຟຄຸກຄາມໃຫ້ແກ່ອຳນາດລັດຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່, ຂະບວນການຜີບ້າຜີບຸນຕອນ ນີ້ຈະເວົ້າສະເພາະທີ່ກ່ຽວກັບເມືອງຕະການພືດຜົນເທົ່ານັ້ນ, ເນື່ອງຈາກຂະບວນນີ້ໄດ້ຖືກຍົກຂະບວນມາ ຕັງຖານທີ່ໝັ້ນໃນເມືອງນີ້ ແລະຖືກທາງການສຍາມຍົກພົນມາປາບປາມດ້ວຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຂໍໍກ່າວ ສະເພາະໃນເມືອງຕະການພືດຜົນເທົ່ານັ້ນ ສ່ວນຢູ່ໃນເມືອງອື່ນຫາກພົບຫຼັກຖານຈະນຳມາກ່າວໃຫ້ຮູ້ ເປັນຕອນໆໄປ.

ປະຫວັດຂະບວນຜູ້ມີບຸນ ເຊິ່ງທາງໄທຍຮຽກວ່າຂະບວນການຜີບ້າ-ຜີບຸນນັ້ນ ເດີມແທ້ເປັນໝໍລຳ ກອນ ທ່ຽວລຳກອນຜະຫຍາ ກະຈາຍໄປທົ່ວຫົວເມືອງຕ່າງທັງໃນລາວ ແລະພາກອີ່ສານ(ອີສານສະໄໝນັ້ນ ຍັງຍົກເປັນຫົວເມືອງລາວ ຕາມລັກສະນະການປົກຄແງໄທຍ໌ຢູ່) ຂໍ້ຄວາມການລຳນັ້ນ ເປັນການສັນລະ ເສີນຜູ້ມີບຸນ (ຄົງຈະແມ່ນເລື່ອງພະຍາທັມມິກະລາດ-ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ຍັງຖືກເລົ່າຕິດສົບຕິດປາກປະຊາຊົນ ລາວຊາວຈຳປາສັກຈົນຮອດບັດນີ້) ຈະມາຈາກທິດຕາເວັນອອກ (ເລື່ອງຝາຕີນດຳລີ້ນກ່ານ ຫຼືທອງດຳ ຫຼາວຄຳກໍອາດເປັນໄດ້-ຜູ້ຂຽນ) ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນໝາຍເຖິງອົງແກ້ວ ເຊິ່ງຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຕົວຜູ້ມີບຸນຢູ່ ທາງຝັ່ງ ຊ້າຍແມ່ນຳ້ຂອງ ແລະຄຳກ່າວນັ້ນຈະໃຫ້ຮ້າຍແກ່ອາຳນາດການປົກຄອງສຍາມ(ໄທຍ) ໝໍລຳ ເຫຼົ່ານີ້ເລີ່ມ ຕົ້ນຈາກທາງທິດຕາເວັນອອກ ຕັ້ງແຕ່ສີທັນດອນ ນະຄອນຈຳປາສັກ ເມືອງພິບູນ ແລະ ເດດອຸດົມ ແຍກກັນ ເປັນສີ່ສາຍ, ສາຍທີສາມໄປເມືອງຕະການພືດຜົນ ໃນປີ . ໒໔໔໔ (໑໙໐໑).

ຄົນລາວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນລາວທາງພາກໃຕ້ລວມທັງລາວໃນພາກອີ່ສານທັງໝົດດ້ວຍມັກຟັງລຳ ແລະ ໝໍລຳຈະມີອິດທິພົນບົດບາດໃນການສື່ສານແກ່ປະຊາຊົນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ຈຶ່ງເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຄວາມ ລຳ ຜະສົມກັບໃນຂະນະນັ້ນ ສະພາບຄວາມເຄ່ັງຕຶງແຫ່ງປະຫວັດສາດຂອງການກອບກູ້ເອກະລາດ ທີ່ຄົນລາວທັງສອງຝາກຝັ່ງມີຄວາມມຸ້ງຫວັງຮ່ວມກັນມີຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນເຫື້ຼອມໃສສັດ ທາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍສະເພາະປະຊາຊົນຊາວລາວໃນແຂວງຈຳປາສັກ-ລວມອຸບົນຫົວເມືອງຕ່າງໆທີ່ເຄີຍ ຂຶ້ນກັບນະຄອນຈຳປາສັກເດີມ ຂະນະນັ້ນຖືກຕັດແບ່ງເປັນສອງຝາກ ຄືບາງສ່ວນຂຶ້ນກັບສຍາມ ແລະອີກ ສ່ວນໜຶ່ງຂຶ້ນກັບຝຣັ່ງ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີຂະບວນກູ້ຊາດລາວເກີດຂຶ້ນ.

ຂະບວການຜູ້ມີບຸນ(ຜີບ້າ-ຜີບຸນ) ໃນຂະນະນັ້ນ ນຸ່ງຫົ່ມຂາວ ຊົງຈີວອນເໝືອນພຣະ-ເນນ ແລະມີ ທຽນເຜິ້ງໜັກ ບາດ ແລະຂັນ ຂັນ ເປັນຂອງສຳລັບນົບໄຫວ້ຄຣູ-ອາຈາຣຍ໌ຜູ້ມີບຸນ ມີປອກໃບລານ ຈານຄາຖາສວມໃສ່ຫົວທຸກຄົນ.

ກົນລະຍຸດຂອງຂະບວນການຜູ້ມີບຸນນັ້ນ ເລີ່ມແຮກແມ່ນຂົນຂວາຍໃຫ້ປະຊາຊົນເຂົາເປັນພັກພວກ, ຕໍ່ມາໄດ້ອອກລາຍແທງ(ໃບປິວ-ໜັງສືອິນຕົກ) ເປັນຄຳພະຍາກອນເຊິ່ງມີຢູ່ຫຼາຍສະບັບ ເຊັ່ນໜັງສືອິນຕົກ, ໜັງສືທ້າວພະຍາທັມມິກະຣາດ, ໜັງສືຜູ້ມີບຸນ ແລະຕຳນານພື້ນເມືອງກຸງ(ອາດໝາຍເຖິງພື້ນວຽງກໍ ເປັນ ໄປໄດ້-ຜູ້ຂຽນ)ເປັນຕົ້ນ, ໜັງສືເລົ່ານີ້ຈະກ່າວໂຈມຕີຕໍ່ຣາຊະການໄທຍ໌ ສັນລະເສີນພະຍາທັມມິກະຣາດ ແລະທວາຍເຫດການຂ້າງໜ້າຕ່າງໆ ເຊັ່ນວ່າ

ປີຊວດຈະມີຍັກ ໗໐໐ ໂຕມາກິນຄົນ ຫຼືພະຍາກອນວ່າ ກາງເດືອນ . ໒໔໔໔ ຈະເກີດເພດໄພ ໃຫຍ່ຫຼວງ ເງິນຄຳທັງປວງຈະເກີດເປັນຫີນຊາຍໄປໝົດ, ສ່ວນຫີນແຫ່ຈະເກີດເປັນເງິນເປັນຄຳໄປໝົດ, ໝູຈະເປັນຍັກກິນຄົນ ແລ້ວພະຍາທັມມິກະຣາດຜູ້ມີບຸນຈະເປັນໃຫຍ່ໃນໂລກ, ໃຜຢາກພົ້ນໄພໃຫ້ຄັດລອກ ໜັງສືເຫຼົ່ານີ້ ບອກຕໍ່ໆກັນໄປ ໃຜຢາກຮັ່ງມີເງິນຄຳ ກໍໃຫ້ເກັບຫີນມາລວມໄວ້ ໃຫ້ທ້າວທັມມິກະຣາດຊຸບ ເປັນເງິນເປັນຄຳ ຖ້າຢ້ານຕາຍໃຫ້ຂ້າໝູ ກ່ອນເຖິງກາງເດືອນ ກ່ອນຈະກາຍເປັນຍັກກິນຄົນ.

ເຫດການດັ່ງກ່າວຂ້າງຕົ້ນ ຖືວ່າເປັນກົນລະຍຸດສຳຄັນ ທີ່ທາງຂະບວນການໄດ້ໃຊ້ ຄວາມເຊື່ອຂອງ ສັງຄົມໃນສະໄໝນັ້ນ ຮຽກໂຮມກຳລັງໂດຍສະໝັກໃຈ, ບວກກັບສະຖານະການຂອງຂອງປະຊາຊົນຄົນ ລາວບົນສອງຝາກຝ່ັງແມ່ນຳ້ຂອງ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນຄວາມປົກຄອງຂອງສຍາມ ກໍຄືຢູ່ໃນຄວາມປົກຄອງຂອງ ຝຣັ່ງກໍຕາມ ປະຊາຊົນລາວເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບກັບຄວາມທຸກທໍລະມານກັນການກົດຂີ່ຂ່ົມເຫງ ເມື່ອມີຜູ້ມີບຸນ ມາຊ່ວຍກອບກູ້ເອກະລາດເຂົາ ພວກເຂົາຍ່ອມເຊື່ອ ແລະໄວ້ວາງໃຈຮ່ວມອຸດົມການເປັນທຳມະດາ, ອີກ ທັງຍັງເຫັນວ່າ ການສື່ສານ ຫຼືການຂ່າວນັ້ນ ຖືວ່າເປັນເຄື່ອງມີສຳຄັນຂອງທຸກຂົງເຂດວຽກງານຂອງມະ ນຸດ ຂະບວນການຜູ້ມີບຸນນັ້ນ ເຖິງວ່າເຄື່ອງການສື່ສານບໍ່ທັນສະໄໝກໍຕາມ ແຕ່ກົນລະຍຸດການໃຊ້ສື່ນັ້ນ ແມ່ນທັນສະໄໝທັງໄດ້ຜົນເປັນຢ່າງຍິ່ງຄືໃຊ້ໜັງສືອິນຕົກ ຫາກໃຜພົບເຫັນແລ້ວຈ່ົງຂຽນຕໍ່ ຫາກບໍ່ຂຽນຕໍ່ ກໍຈັກເກີດອັນຕະລາຍແກ່ຜູ້ພົບເຫັນ ແລະຄອບຄົວຕໍ່ບັນຫານີ້ນັບວ່າ ຂະບວນການຜູຸ້ມີບຸນໄດ້ວາງແຜນ ຍຸດທະສາດໄດ້ດີ ແລະທັນຕໍ່ສະພາບເຫດການສົມຄວນ, ເນື່ອງຈາກຄົນໄໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມທຸກທໍລະ ມານຈາກການຂົ່ມເຫັງເຕັກເຕັກຈາກເຈົ້າອານານຄົມຢູ່ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນຄວາມຄຸ້ມຄອງຂອງສຍາມໃນ ຝັ່ງຂວາກໍຕາ ຫຼືຢູ່ໃນຄວາມຄຸ້ມຄອງຂອງຝຣັ່ງທາງຝັ່ງຊ້າຍກໍຕາມ ຄົນລາວທັງສອງຝັ່ງດ້ວຍແຕ່ເປັນຜູ້ ຖືກກະທຳທັງນັ້ນ, ເມື່ອມີການກ້າວອ້າງເຊັ່ນນັ້ນ ກໍຍ່ອມໃຫ້ເຂົາຕ້ອງທຳ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຄິດ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ການສືສານຂອງຂະບວນການຈຶ່ງໄດ້ຮັບຜົນ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງກວ້າງຂວາງ.

ເມື່ອຣາຊາດອນໄດ້ຍິນ ກໍຊ່າລືກັນຕ່າງໆນານາ ເນື່ອງຈາກວິທີການສ້າງຄວາມຢ້ານກົວແລ້ວ ຍັງມີທາງອອກໃຫ້ສາມາດທີ່ຂະປົກປ້ອງຕົນເອງຈາກໄພພິບັດໄດ້ ໂດຍດະຈາຍຂ່າວວ່າຖ້າໃຜນຳເອົາຫີນ ຂ້າງວັດ ນຳໄປເຂົ້າພິທີ ກໍ່ເຈດີຕາບເຖິງວັນອາທິດ ຂຶ້ນ ໑໕ ຄ່ຳ ເດືອນ ປີສະຫຼູ ກົງກັບວັນທີ ໒໓ ມະນາ ໒໔໔໔ ຫີນນັ້ນຈະກາຍເປັນເງິນເປັນຄຳ, ຫາກໃຜມີໂຕມ້ອນຈະກາຍເປັນງູກັດເຈົ້າຂອງ ຄວາຍຕູ້ຈະກາຍ ເປັນຍັກຂຶ້ນກິນຄົນ ແລະຮາກຝອຍລະອຽດຢູ່ຕາມຝ່ັງນຳ້ຈະກາຍເປັນໄໝ ຜູ້ຍິງທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຕ່ງງານກໍໃຫ້ ຮີບແຕ່ງ ບໍ່ດັ່ງນັ້ນຍັກຈະມາຈັບກິນ, ວັນທີ ໒໔ ມີນາ ໒໔໔໔ ຈະເກິດລົມພະຍຸພັດຄົນປິວໄປວ່ອນໆ ແລະ ມືດ ວັນ ຄືນ, ໃຫ້ຫາໄມ້ລີ້ນຟ້າ ມາໄວ້ຈູດໄຟ ແລະໃຫ້ປູກສິງໃຄໄວ້ຂັ້ນໃດເພື່ອກັນລົມພັດ.

ເມື່ອການແກ້ບັນຫາຂອງຂ່າວແລ້ວ ເຫັນວ່າມີການກະກຽມ ແລະວາງແຜນໄວ້ລະອຽດ, ສິ່ງທີ່ກ່າວ ນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ນຳມາເປັນເຄື່ອງຍຸດທະພັນໄດ້, ໂດຍສະເພາະເລື່ອງການລວບລວມກຳລັງນັ້ນ ແມ່ນການໃຫ້ຜູ້ຍິງທີ່ບໍ່ມີຜົວຫາຜົວນັ້ນເປັນການຮີບໂຮມກຳລັງທີ່ດີທີ່ສຸດ.

ເຫດການຂະບວນຜູ້ຮັກຊາດລາວໃນພາກໃຕ້ ແລະພກາອີສານຈະເປັນເຊັ່ນໃດ (ລໍອ່ານຕໍ່ໄປ)

20 June 2008

ເມື່ອສຍາມເສັຍດິນແດນ


ດິນແດນທີ່ກຳນົດຈຸດໄວ້ ໕ ຈົດນັ້ນທີ່ໄທຍ໌ໄດ້ອ້າງວ່າເຄີຍເສັຍດິນແດນໄປ ໑໔ ຄັ້ງ (ຂ້ມູນຈາກເວັບໄຊນ໌)
ບົດຄວາມ ແລະປະວັດກ່ຽວກັບການສຍາມເສັຍດິນແດນນນັ້ນ, ຖືເປັນບົດຄວາມທາງປະຫວັດສາດທີ່ ສ້າງຄວາມເຈັບແຄ້ນແໜ້ນໃຈໃຫ້ແກ່ຄົນໄທຍ໌ໃນປັດຈຸບັນຢ່າງຍິ່ງ, ໃນຖານະທີ່ຄົນໄທຍ໌ເປັນເຈົ້າຂອງປະເທດໄທຍ໌ ອັນເຄີຍມີຊື່ວ່າສຍາມກ່ອນໜ້ານີ້, ມັນຈຶ່ງບໍ່ເປັນເລື່ອງແປກເລີຍ ເມື່ອເຮົາອ່ານໜັງສືພິມ ວາລະສານ ແລະປຶ້ມ ຫຼືເວບໄທຍ໌ກ່ຽວກັບປະວັດສາດໄທຍ໌ໃນໄລຍະ 100 ກວ່າປີມານີ້ ຈະກ່າວເຖິງເລື່ອງນີ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ຍິ່ງໃນໄລຍະນີ້ມີບັນຫາກ່ຽວກັບປາສາດພູເຂົາພຣະວິຫານຂອງທັງສອງປະເທດ ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ບົດຄວາມການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມ(ໄທຍ໌) ຖືກຕີແຜ່ ແລະມີການກ່າວເຖິງກັນຢ່າງທົ່ວເຖິງ.
ໃນຄວາມໝາຍຂອງການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມນັ້ນ, ຄົນໄທຍໄດ້ໃຫ້ທັດສະນະກ່ຽວກັບເຫດການເສັຍດິນແດນນັ້ນວ່າ “ຖືກບີບບັງຄັບ” ຫຼືມັກຈະໃຫ້ຄໍາວ່າ “ສັນຍາເສັຍປຽບ” ໃນຂະນະດຽວກັນກໍມັກຈະໃຊ້ ຄໍາວ່າ “ພຣະມະຫາກະສັດຂອງໄທຍ໌ທຸກພຣະອົງ ພະຍາຍາມຮັກສາເອກະຣາດຂອງປະເທດ ໂດຍການທຳສົງຄາມເພື່ອປ້ອງກັນຣາຊະອານາຈັກ ຣວມເຖິງການຍອມສະຫຼະດິນແດນເລັກນ້ອຍເພື່ອຮັກສາດິນ ແດນທີ່ສຳຄັນໆ ສະຫຼຸບແລ້ວເຮົາເສັຍໄປ 782.877 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ, ເຫຼືອພຽງ ໕໑໒.115 ຕາຕະ ລາງກິໂລແມັດ ໃນປັດຈຸບັນ” ອັນນີ້ແມ່ນຄຳເວົ້າຂອງຄົນໄທຍ໌ທຸກຄົນຮັບຮູ້ ເຊິ່ງນັກວິຊາການດ້ານປະວັດສາດ ແລະສົນທິສັນຍາທາງປະວັດສາດ ການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມມັກກ່່າວເຖິງສະເໝີ ຈົນເຮັດໃຫ້ມີການສະເໜີບົດຂຽນ ຄຳເວົ້ານີ້ຈາກຄົນໄທຍ໌ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ບໍ່ວ່າຊິແມ່ນທ່ອງທ່ຽວໃນເທິງໜ້າເວັບໄຊນ໌ ຫຼືປື້ມອ່ານໃນງານເສວະນາກ່ຽວກັບປະວັດສາດ, ກໍມັກຈະຍິນເລື່ອງນີ້ເລື້ອຍໆ ນັບແຕ່ປີ 1994 ເຖິງປີ 2000 ທີ່ເຄີຍພຳນັກຢູ່ເມືອງໄທຍ໌ ກໍມັກຈະຍິນຄຳນີ້ຫຼາຍຄັ້ງ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີຄວາມຄິດຢາກສຶກສາເລື່ອງນີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຈິງ ຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ເວລາທ່ອງເວບ ແລະຫາອ່ານປຶ້ມກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດຍຸກນີ້ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຈຶ່ງພົບກັບການສະຫຼຸບກ່ຽວກັບ “ການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມ” ທີ່ເຂົາສະຫຼຸບໄວ້ຈະແຈ້ງເຖິງ 14 ຄັ້ງ, ໂດຍນັບຈາກປີ ພ.ສ 2329(ຄ.ສ ໑໗໘໖) ຈົນເຖິງປີ ພ.ສ 2505(ຄ.ສ 2505) ການເສັຍດິນແດນທັງໝົດ 14 ຄັ້ງນັ້ນ, ຊາວໄທຍ໌ສຣຸບໄວ້ວ່າ ເສັຍດິນແດນໃຫ້ບັນດາປະເທດຕ່າງໆ ດັ່ງນີ້
- ເສັຍໃຫ້ພະມ້າ 2 ຄັ້ງ.
- ເສັຍໃຫ້ຍວນ 1 ຄັ້ງ.(ຫວຽດນາມ-ຜູ້ຂຽນ)
- ເສັຍໃຫ້ຂະເໝນ 1 ຄັ້ງ.
- ເສັຍໃຫ້ອັງກິດ 4 ຄັ້ງ.
- ເສັຍໃຫ້ຝຣັ່ງເສດ 6 ຄັ້ງ.
ການເສັຍດິນແດນທັງທັງໝົດ 14 ຄັ້ງນັ້ນ ປະວັດສາດການເສັຍດິນແດນໄທຍ໌ລຳດັບເຫດການໄວ້ ດັ່ງນີ້:
໑. ເສັຍດອນໝາກ(ດອນປິນັງ) ໃຫ້ອັງກິດ ເມື່ອ ພ.ສ 2329 ຈຳນວນພື້ນທີ່ 375 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ.
2. ເສັຍເມືອງມະຣິດ, ທວາຍ ແລະຕະນາວສີໃຫ້ພະມ້າ ເມື່ອ ພ.ສ 2336 ຈຳນວນພື້ນທີ່ 55.໐໐໐ ຕາຕະ ລາງກິໂລແມັດ.
໓. ເສັຍເມືອງບັນທາຍມາດ ເມື່ອ ພ.ສ 2353 ໃຫ້ແກ່ຍວນ(ຫວຽດນາມ-ຜູ້ຂຽນ) ຈຳນວນພື້ນທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ.
4. ເສັຍເມືອງແສນຫວີ, ຊຽງຕຸງ ແລະເມືອງພົງ ເມື່ອ ພ.ສ 2368 ໃຫ້ພະມ້າຈຳນວນ 90.000 ຕາຕະລາງ ກິໂລແມັດ.
5. ເສັຍຣັດເປຣັກ ເມື່ອ ພ.ສ 2369 ໃຫ້ແກ່ອັງກິດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ.
6. ເສັຍແຄວ້ນສິບສອງປັນນາ ເມື່ອ ພ.ສ 2393 ໃຫ້ຝຣັ່ງເສດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 60.000 ຕາຕະລາງກິໂລ ແມັດ.
6. ເສັຍຂະເໝນ ເມື່ອ ພ.ສ ຂອງແມ່ນຳ້ຂອງໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງເສດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 124.000 ຕາຕະລາງກິໂລ ແມັດ.
8. ເສັຍແຄວ້ນສິບສອງຈຸໄທ ເມື່ອ ພ.ສ 2413 ໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງເສດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 87.000 ຕາຕະລາງກິໂລ ແມັດ.
9. ເສັຍດິນແດນຝັ່ງຊ້າຍຂອງແມ່ນຳ້ສາລະວິນ 13 ເມືອງ ເມື່ອ ພ.ສ 2435 ໃຫ້ແກ່ອັງກິດ ຈຳນວນ 30.000 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ.
10. ເສັຍດິນແດນຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນຳ້ຂອງ ໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງເສດ ເມື່ອ ພ.ສ 2436 ຈຳນວນ 143.000 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ, ໃນວິກິດການ ຣ.ສ 112.
11. ເສັຍແຄວ້ນຫຼວງພຣະບາງ, ຈຳປາສັກ ເມື່ອ ພ.ສ 2446 ໃຫ້ຝຣ່ັງເສດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 62.500 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ, ເພື່ອແລກກັບເມືອງຈັນທະບູຣີ.
12. ເສັຍມົນທົນບົວລະພາ(ສຽມຮຽບ, ສີໂສພົນ, ພຣະຕະບອງ) ເມື່ອ ພ.ສ 2449 ໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງເສດ ຈຳນວນ 51.000 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ເພື່ອແລກກັບເມືອງຕຣາດ.
13. ເສັຍຫົວເມືອງມາລາຍູ(ຣັດກະລັນຕັນ, ຕຣັງການູ, ປາລິສ, ໄທຣບູຣີ) ເມື່ອ ພ.ສ. 2451 ໃຫ້ອັງກິດ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 80.000 ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ເພື່ອແລກກັບກິດຍົກເລີກສິດທິພາບນອກອະນາເຂດ ບວກກັບໃຫ້ ໄທຍ໌ກູ້ເງິນເພື່ອສ້າງທາງຣົດໄຟສາຍໃຕ້.
14. ເສັຍເຂົາ(ພູ)ພຣະວິຫານ ເມື່ອ ພ.ສ 2505 ໃຫ້ຂະເໝນ ຈຳນວນພື້ນທີ່ 2 ຕາຕະລາງກິໂລ ແມັດ.
ເມື່ອລຳດັບເຫດການ ເຊິ່ງທາງໄທຍ໌ສະຫຼຸບວ່າເສັຍດິນແດນ 14 ຄັ້ງນັ້ນ, ຍັງເຫັນວ່າໄທຍ໌(ສຍາມຂະນະນັ້ນ-ຜູ້ຂຽນ) ຍັງໄດ້ປະໂຫຍດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ດັ່ງເຫດການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມຄັ້ງທີ 10, ທີ 11, ທີ 12 ແລະ ຄັ້ງທີ 13 ນັ້ນ ເຫັນວ່າສຍາມຍັງໄດ້ປະໂຫຍດຕອບແທນຄືນ ເຊິ່ງເຂົ້າໃຈວ່າສ່ວນທີ່ເສັຍໄປ ກັບປະໂຫຍດທີ່ໄດ້ກັບມາຄືນຍ່ອມສົ່ງຜົນສະທ້ອນອັນດີໃຫ້ແກ່ສຍາມ, ອີກທາງໜຶ່ງໃນບັນດາປະເທດທີ່ຢູ່ອ້ອມປະເທດສຍາມນັ້ນ ໃນປະຫວັດການເສັຍດິນແດນຂອງສຍາມ ຍັງເຄີຍໄດ້ເສັຍດິນແດນໃຫ້ແກ່, ພະມ້າ, ຂະ ເໝນໄປແລ້ວ ຊໍ້າບໍ່ພໍຍັງເສັຍດິນແດນໃຫ້ແກ່ຫວຽດນາມອີກ ເຊິ່ງເປັນດິນແດນທີ່ຢູ່ໄກສຍາມສົມຄວນ, ສຳ ລັບປະເທດທີ່ຢູ່ໄກສຸດຂົ້ວໂລກ ຢ່າງຝຣັ່ງເສດກັບອັງກິດນັ້ນ ສຍາມກໍເສັຍດິນແດນມາແລ້ວ, ເປັນຕາໜ້າສົງ ໄສວ່າ “ລາວ” ເຊິ່ງເຄີຍມີດິນແດນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານມາກ່ອນໜ້ານັ້ນ ນັບແຕ່ປີ ພ.ສ 1900 ເຊິ່ງພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າຟ້າມງຸ່ມມະຫາຣາຊ ສ້າງແລ້ວມອບໄວ້ໃຫ້ຊົນຊາດລາວເປັນເຈົ້າຂອງ ບໍ່ເຫັນມີປະວັດສາດຕ່າງປະເທດກ່າວເຖິງວ່າເສັຍດິນແດນ ແລະໃນໄລຍະນັບ ແຕ່ປີ ພ.ສ 2329 ເປັນຕົ້ນມານີ້, ບໍ່ເຄີຍມີວັດສາດໜ້າໃດວ່າລາວໄດ້ດິນແດນຈາກໃສ ແລ້ວດິນແດນທີ່ເປັນອານາຈັກລ້ານຊ້າງທີ່ເຄີຍມີຄວາມຈະເຣີນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະຍິ່ງໃຫຍ່ ກວ້າງຂວາງມາກ່ອນນັ້ນມັນຫາຍໄປໃສລະພີ່ນ້ອງ ຄົນລາວກໍຍັງເສີຍມັ່ງບໍ່ກ່າວເຖິງເລື່ອງນີ້ເລີຍ.
ວັນນີ້, ເປີດເບິ່ງໂທລະທັດທາງໄທຍ໌ ກໍຍັງໄດ້ຍິນໄທຍ໌ກ່າວເຖິງໄທຍ໌ເສັຍດິນແດນຜ່ານມາ ແລະກຳລັງຈະເສັຍອີກ ແລ້ວເຮົາຈະນັ່ງເບິ່ງເຫດການວ່າໃຜຈະໄດ້ ໃຜຈະເສັຍນັ້ນ ຄົງບໍ່ເປັນປະໂຫຍດສາແລ່້ວ, ເຖິງເວລາແລ້ວ ທີ່ພວກເຮົາຈະມາສຶກສາເຖິງການໄດ້ ການເສັຍດິນແດນ ຂອງບັນດາປະເທດເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຈິງຈັງດ້ວຍວິທີທາງວິຊາການ, ຢ່າງນ້ອຍເຮົາກໍມາກ່າວເຖິງວ່າອານາຈັກລ້ານຊ້າງທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ບົນສອງ ຟາກຝັ່ງມັນຫາຍໄປໃສແລ້ວ ເພື່ອຄວາມຮັບຮູ້ແລະເຂົ້າໃຈກັນດີຂຶ້ນ ເພື່ອປ້ອງກັນການກະທົບກະທັ່ງກັນໃນອະນາຄົດ ເຊິ່ງໃຜໆກໍບໍ່ຄາດຫວັງວ່າຈະໃຫ້ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນເກີດຂຶ້ນຊຳ້ຮອຍອີກ ເຖິງເວລາແລ້ວທີເຮົາຈັກຕ້ອງເວົ້າ, ໃນເມື່ອກ່ອນໃນປະວັດສາດການເສັຍ ຫຼືໄດ້ດິນແດນຂອງບັນດາປະເທດທີ່ກ່າວນາມຂ້າງຕົ້ນນັ້ນ ລາວເຮົາບໍ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການໄດ້ການເສັຍເລີຍ ອີກທາງໜຶ່ງໃນຂະນະນັ້ນເຖິງຢາກເວົ້າກໍເວົ້າບໍ່ໄດ້ ເພາະບໍ່ແມ່ນໜ້າທີ່ ມາດຽວນີ້ເຮົາມີໜ້າທີ່ ເປັນຂອງປະເທດແລ້ວ ຄວນເວົ້າແຕ່ເຮົາຈະເວົ້າໄດ້ຫຼືບໍ່, ຢ່າງນ້ອຍກໍເວົ້າໃຫ້ລູກຫຼານເຮົາຮູ້ເຖິງກົກປາຍສາຍເຫດແຫ່ງອະດິດຕະການານມາແລ້ວກໍຍັງດີ.
ອ້າງອິງ
http://www.youtube.com/user/xaouxso

ອັກສອນລາວ ​ໄດ້​​ມາ​ຈາກ​ອັກສອນພຣະຍາ​ແຖນ

ບັນທຶກໂດຍ: ພຣະຄຣູເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ.
ເລົ່າ​ໂດຍ: ພໍ່​ຈາຣຍ໌ຄຣູໝັ້ນ ​ໂຊຕິ​ທອນ.

ອະ ​ຕິ​ເຕ ກາເລ, ​ໃນ​ອະດີ​ດຕະການຜ່ານ​ມາ ຕັ້ງ​ແຕ່​ກ່ອນ​ປູ່​ສັງ​ກະສາຍ່າ​ສັງກະສີ​ພຸ້ນ, ​ໂລກມະນຸ​ດ​​ເຮົາ​ຖືກ​ນ້ຳຖ້ວມ​ໃຫຍ່​ຄັ້ງໜຶ່ງ ​​ເຮັດ​ໃຫ້​ມະນຸ​ດຕາຍຈົນ​​ເກືອບໝົ​ດ, ​​ແຕ່​ມີ​ເຖົ້າຄົນ​ໜຶ່ງ​ໄດ້ເອົາ​ຫຼາ​ຊາຍ, ຍິງ,ຄູ່ ​ເຂົ້າຂອງ ​ແລະ​ສັດສາ​ວາ​ສິ່ງ​ຂຶ້ນ​ໃສ່​ເຮືອ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ເຮ​ືອນັ້ນຟູຂຶ້ນ​ໄປ​ຮອດ​ເມືອງ​ແຖນ ແລ້ວ​ພະຍາ​ແຖນ​ຜູ້​ເປັນ​ໃຫຍ່​ກວ່າ​ໂລກໃນ​ສະ​ໄໝ​ນັ້ນ ​ໄດ້​ສັ່ງ​ໃຫ້​ເຖົ້າຄົນນັ້ນ ​​ໄປ​ຢູ່​ໜອງ​​ແຫ່ງ​ໜຶ່ງ; ​ເມື່ອ​ນ້ຳລົດ​ແລ້ວຈຶ່ງ​ສັ່ງ​ໃຫ້​ເຖົ້າຄົນ​ນັ້ນມາ​ສ້າງເມືອງ​ລຸ່ມ, ​ແລ້ວ​ແຖນກໍ​ສ້າງ​ມະນຸດ ​ແລະ​ສັບ​ພະ​ສິ່ງ​ຂຶ້ນ​ມາ​ແທນ, ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນມາ​ມະນຸດ​ໄດ້​ສົມສູ່​ຢູ່​ກິນ​ນຳ​ກັນ ​ຈົນ​ອອກລູກ​ອອກ​ຫຼານ​ ​ແຜ່ໄປ​ຫຼວງຫຼາຍ ​ເຮັດ​ໃຫ້​ມະນຸດ​ເກີດ​ຄວາ​ມສັບ​ສົນ​ວຸ້ນວາຍ, ຈຶ່ງ​ຮອດເຖິງ​ພຣະຍາ​ແຖນ, ພຣະຍາ​ແຖນ​ເຫັນ​ເປັນ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ ຈຶ່ງ​ໄດ້​ສົ່ງ​ຂຸນ​ບູຣົມຣາຊາ​ທິຣາດມາ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ລຸ່ມ, ຕັ້ງກົດ​ເກນ​ຕ່າງໆ ​ໃຫ້​ມະນຸດ​ໄດ້​ປະ​ພຶ​ດປະຕິບັດ​ກັນ, ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນ​ເປັນຕົ້ນມາ ມະນຸດ​ຈຶ່ງ​ຢູ່​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ບໍ່​ບຽດບຽນ​ກັນ, ​ເຮັດ​ໃຫ້​ນາ​ນ້ອຍ​ອ້ອຍ​ໝູຢູ່​ເຢັນ​ເປັນ​ສຸກ​ຕລອດ​ມາ.

​ເມື່ອ​ບ້ານ ​ເມືອງ​ມີ​ກົດ​ເກນ​ຂຶ້ນ​ມາ​ແລ້ວ ບ້ານ​ເມືອງ​ກໍ​ຢູ່​ເຢັນ​ເປັນ​ສຸກ ຜູ້​ຄົນ​ກໍ​ຫຼວງຫຼາຍ​ຂຶ້ນ, ​​ເຖິງ​ວ່າ​ຄົນ​ເລົ່າ​ນັ້ນຈະ​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ຕໍ່ສູ້​ບຽດບຽນ​ກັນ​ກໍ​ຕາມ ​ແຕ່​ພຣະຍາ​ແຖນ​ເຫັນ​ວ່າ ທີ່​ບ້ານ​ແຫ່ງ​ນັ້ນ ມີ​ຄົນ​ຢູ່​ຮ່ວມກັນ​ ພວກ, ພວກ​ໜຶ່ງ​ຜິວ​ເຫຼືອງ, ພວກ​ໜຶ່ງ​ຜິວ​ຂາວ, ອີກ​ພວກ​ໜຶ່ງ​ຜິວ​ດຳ, ​ແລະ​ມີ​ຊື່​ພວກ​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ​ດັ່ງ​ນີ້​ຄື: ພວກ​ໜຶ່ງຮຽກ​ຊື່​ພວກ​ຕົນ​ວ່າ​ເຈັກ, ອີກ​ພວກ​ໜຶ່ງ​ຊື່​ພວກ​ລາວ ​ແລະ​ອີ​ພວກ​ໜຶ່ງ​ຊື່ວ່າພວກກຼອມ(ຂອ​ມ), ທັງ ພວກ​ນີ້​ຕ່າງ​ກໍ​ຢູ່​ບ້ານ​ດຽວ​ກັນ, ພວກ​ເຈັກ​ແມ່ນ​ອາ​ໄສ​ຢູ່​ຫົວ​ບ້ານ, ພວກ​ລາວອາ​ໄສ​ຢູ່​ກາງ​ໝູ່​ບ້ານ ​ແລະ​ພວກ​ກຼອມອາ​ໄສ​ຢູ່​ທ້າຍ​ບ້ານ.

​ເມື່ອເປັນ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ, ພະຍາ​ແຖນ​ເລັງ​ເຫັນ​ວ່າ ​ໃນ​ການ​ອະ​ນາ​ຄົດຜ່ານ​ໄປ ຄົນ​ ພວກ​ນີ້ ລ້ວນ​ແຕ່​ເປັນ​ພີ່ນ້ອງ​ກັນ ​ແຕ່​ເມື່ອ​ຜູ້​ຄົນ​ຂອງ​ຕົນ​​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນຫຼວງຫຼາຍ​ໄປ​ແລ້ວ ຈະ​ຕ້ອງ​ແຍກ​ຍ້າຍ​ ກັນ​ໄປ​ຢູ່ຕ່າງ​ບ້ານ, ຕ່າງ​ຖິນກໍ​ຈະ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຄົນ​ພວກ​ນີ້ຫຼົງ​ລືມ​ເຜົ່າ​ພັນ ​ແລະ​ພວກ​ພ້ອງ​ກັນ, ​ເມື່ອ​ເປັນ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ ພຣະຍາ​ແຖນ​ຫຼວງ ຜູ້​ເປັນ​ໃຫຍ່​ແກ່​ແຖນ​ທັງຫຼາຍ ​ໄດ້​ສັ່ງ​ໃຫ້​ແຖນ​ແຕ່ງ, ຜູ້​ເປັນ​ແຖນ​ທີ່​ມີໜ້າ​ທີ່​ນິຣະມິ​ດສິ່ງ​ຕ່າງໆ​ໃຫ້​ແກ່​ມະນຸດ ລົງ​ມາ​ຍັງ​ເມືອງ​ມະນຸ​ດ ​ແລ້ວ​​ໃຫ້​ສ້າງ​ອັກສອນ​ຊະນິດ​ໜຶ່ງ ​ເພື່ອ​ຈະ​ໃຫ້​ມະນຸດ​ໄດ້​ບັນທຶກ​ເຣື່ອງຣາວຂອງ​ຊາດ​ຕົນ​ໄວ້​ ​ເພື່ອ​ໃຫ້​ມະນຸດ​ໄດ້​ສຶກ ສາ​ເຣື່ອງຣາວຂອງຕົນ.

​ເມື່ອ​ແຖນ​ແຕ່ງ​ໄດ້​ ຮັບ​ໂອງການ​ຂອງ​ພຣະຍາ​ແຖນ​ຫຼວງ​​ແລ້ວ ກໍ​ໄດ້​ລົງ​ມາ​ຍັງ​ເມືອງ​ມະນຸດ​ແລ້ວ ກໍ​ໄດ້​ໄປ​ຍັງ​ສານພຣະພູມ​ປະຈຳ​ໝູ່​ບ້ານ​ອັນ​ນັ້ນ, ​​ເມື່ອ​ໄປ​ຍັງ ສານພຣະພູມ​ແລ້ວ ກໍ​ແຈ້ງ​ຂ່າວ​ອັນ​ພຣະຍາ​ແຖນ​ສັ່ງ​ໃຫ້​ຕົນ​ມາ​ກະທຳ ​​ເພື່ອ​ຈະ​ປະທານ​ອັກສອນ​ໃຫ້​ແກ່ມ​ະນຸ​ດ ​ເພື່ອ​ຈະ​ໄດ້​ບັນທຶກ​ເຣື່ອງຣາວຂອງ​ຕົນ​ໄວ້​ໃຫ້​ລູກ​ຫຼານ​ໄດ້​ສຶກສາ​ສືບ​ທອດ.

​ເມື່ອ​ພຣະພູມ​ໄດ້​ຟັງ​ການຣາຍງານ​ຕົວ​ຂອງ​ແຖນ​ແຕ່ງ​ແລ້ວ ກໍ​ໄດ້​ຕ້ອງ​ຮັບ​ແຖນ​ແຕ່ງ​ເປັນ​ຢ່າງ​ດີ, ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນ ​ແຖນ​ແຕ່ງ​ກໍ​ໄດ້ນິຣະມິດ​ອັກສອນ​ໄວ້​​ໃນ​ພະ​ລານ ເດີ່ນ​ກາງ​ບ້ານນັ້ນໝົດ​ທຸກ​ຕົວ ​ແລ້ວ​ກໍ​ສັ່ງ​ໃຫ້​ພຣະພູມ​ໄປ​ບອກ​ກ່າວ ​ໂດຍ​ການ​ນິຣະມິດ​ຄວາມ​ຝັນ​ໃຫ້​ຫົວ​ໜ້າ​ກຸ່ມ​ຂອງ​ຄົນ​ທັງ​ສາມ​ພວກ​ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ ມື້​ອື່ນ​ເຊົ້ານີ້ ເນື່ອງ​ຈາກ​ວ່າ​ພຣະຍາ​ແຖນ​ຫຼວງ ​ໄດ້​ມີ​ພຣະ​ໂອງການ​ໃຫ້​ແຖນ​ແຕ່ງ​ໄດ້​ແຕ່​ອັກສອນ​ໃຫ້​ມະນຸ​ດ​ໄດ້​ນຳ​ເອົາ​ໄປ​ບັນທຶກ​ເຣື່ອງຣາວຂອງ​ຕົນ​ໄວ້, ດ້ວຍ​ເຫດ​ນັ້ນຈຶ່ງ​ໃຫ້ ຫົວໜ້າ​ເຜົ່າ​ໄປ​ຍັງ​ຫໍພຣະພູມ​ຫົວ​ບ້ານ​ນັ້ນ ຫາກ​ເຫັນ​ອັກສອນ​​ແລ້ວ​ໃຫນນຳ​ເອົາ​ໄປ​ໃຊ້".

ທີ່​ຫົວ​ບ້ານນັ້ນ ​ເປັນຫໍ​ພຣະພູມປະຈຳ​ໝູ​ບ້ານ ​ເຊິ່ງຄົນ​ທັງ​ສາມ​ພວກ​ໄດ້​ມາ​ທຳກິດຈະ​ກັມ ​ແລະ​ມ່ວນ​ຊື່ນ​ລື້​ນ​ເລີງ​ກັນປະຈຳ​ເດືອນ, ທັງ​ໄດ້​ມາ​ລ້ຽງ​ພຣະພູມ ມາຂໍພອນ ​ຫຼື​ຕິດ​ຕໍ່​ສື່​ສານ​ກັບພຣະຍາ​ແຖນ​ຢູ່​ຟາກ​ຟ້າ.

​ໃນ​ຄືນ​ນັ້ນ, ຫົວໜ້າ​ຂອງ​ຄົນ​ທັງ​ສາມ​ພວກ ​ໄດ້​ຮັບ​ຮູ້​ນິມິ​​ດຄວາມ​ຝັນ​ອັນ​ນັ້ນ ກໍ​ນອນ​ຫຼັບ​ໄປ​ຈົນ​ມື້​ອື່ນ​ເຊົ້າ​,​ ​ໃນ​ຄ່ຳ​ຄືນ​ນັ້ນ​ເອງ ຝົນຕົກ​​ແຮງ​ຮ່າ​ໃຫຍ່ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຄົນພວກ​ນັ້ນນອນ​ຫຼັບ​ຝັນ​ດີ​ເປັນ​ພິ​ເສດ.

ມື້​ໃໝ່​ມາ, ພໍ​ຮຸ່ງ​ອະຣຸນ ຫົວໜ້າ​ກຸ່ມ​ຄົນ​ລາວ​ໄດ້​ຕື່ນ​ຂຶ້ນ​ມາ​ແຕ່​ແສງ​ທອງ​ກຳລັງ​ຮ່ ກໍ​ໄດ້​ໄປ​ຍັງ​ເດີ່ນ​ຫົວ​ບ້ານ ພໍ​ໄປ​ເຖິງ​ຫົວ​ບ້ານ​ກໍ​ໄດ້​ເຫັນ​ອັກສອນ ອັນ​ພຣະຍາ​ແຖນ ທີ່ພຣະພູມ​ມານິຣະມິດ​ໃຫ້​ຮູ້​ເມື່ອ​ຄືນ​ນີ້, ບັງເອີນຂີ້ກະເດືອນພັດໄຕ່ທັບສ່ວນໜຶ່ງຂອງອັກສອນແລ້ວ ຈຶ່ງ​ໄດ້​ກ່າເອົາ​ອັກສອນ​ນັ້ນກັບ​ມາ​ຍັງເຮືອ​ນ ​ແຕ່ວ່າ​ອັກສອນ​ທີ່​ຫົວໜ້າ​ເຜົ່າ​ລາວ​ເຫັນ​ນັ້ນມີ​ສອງ​​ແບບ ຈຶ່ງ​ບໍ່​ເຂົ້າ​ໃຈ​ວ່າ ອັກສອນ​ທັງ​ສອງ​ແບບ​ນັ້ນອັນ​ໃດ​ເປັນອັກສອນ​ຂອງ​ພຣະາ​ແຖນ​ແທ້, ທັງເປັນ​ຮູບ​ອັກ​ສອນ​ຢ່າງ​ຈະ​​ແຈ້ງ ​ແຕ່​ວ່າ​ຕອນ​ທ້າຍໆ​ຂອງ ​ໝວດ​ອັກສອນ ພັດ​​ເປັນ​ຮອຍຂີ້ກະ​ເດືອນ​​ໄຕ່ ​ເມື່ອ​ເອົາ​ມາ​ຮອດ​ເຮ​ືອນແລ້ວ​ຫົວ​ໜ້າ​ເຜົ່າ​ລາວ ກໍ​ໄດ້​ແປງ​ເອົາ​ອັກສອນຊະນິດ​ທີ່​ມີ​ຕົນ​ຕົວຈະ​ແຈ້ງ​ບັນ​ທຶກ​ເປັນ​ອີກ​ແບບ​ໜຶ່ງ ຽກວ່າ​ອັກສອນ​ລາວ, ສ່ວນ​ທີ່​ເປັນ​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ​ນັ້ນ ກໍ​​ແປງ​ເປັນ​ອີກ​ແບບ​ໜຶ່ງ ຕົວມົນໆ ເມື່ອຄົນລາວຍ້າຍຖິ່ນໄປຕັ້ງອານາຈັກຂອງຕົນ ກໍເອົາໃຊ້ກາຍເປັນອັກສອນລາວອີກແບບໜຶ່ງ ການຕໍ່​ມາ​ເມື່ອ​ມີ​ພຸດທະສາສນາ ຄົນ​ທັງຫຼາຍ​ໃຊ້​ຂຽນ​ພຣະທັມມະ​ວິ​ໄນ ຄົນ​ທັງຫຼາຍ​ຈຶ່ງ​ຮຽກ​ວ່າ​ອັກສອນ​ທັມ, ສ່ວນ​ທີ່​ເປັນ​ຕົວ​ຕົນ​ຈະ​ແຈ້ງ​ນັ້ນ ກໍ​ບັນ​ທຶກ​ພາສາ​ລາວ ຄົນ​ທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງ​ຮຽກ​ວ່າ​ອັກສອນ​ລາວ. ຍ້ອນ​ວ່າ​ອັນ​ສອນ​ທັງ​ສອງ​ຢ່າງ​ນີ້ ​ເຄິ່ງໜຶ່ງ​ຈະ​ແຈ້ງ ເຄິ່ງໜຶ່ງຖືກ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ​ໄຕ່​ທັບ​ແລ້ວ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ອັກສອນ​ທັງ​ສອງ​ນີ້ບໍ່​ຄົບ ມີ​ພຽງ​ແຕ່​ຊາວ ໒໗ ຕົວ, ການ​ຕໍ່​ເມື່ອ​ຄົນຫຼາຍຂຶ້ນ ພາສາ​ກໍ​ເກີດ​ຂຶ້ນມາ​ເລື້ອຍ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຄວາມ​ເວົ້າຫຼາຍ​ຂຶ້ນ​ມາ ຕໍ່​ມາ​ຈຶ່ງ​ໄດ້​ແຕ່ງ​ອັກສອນ​ທັງ​ສອງ​ນີ້​ຈົນ​ຄົບ, ​ເມື່ອ​ໄດ້​ອັກສອນ​ແລ້ວ ຫົວໜ້າ​ກວນ​ບ້ານ​ກໍ​ໄດ້​ເອົາ​ອັກສອນ​ທັງ​ສອງ​ນັ້ນ ບັນທຶກ​ໄວ້​ແຜ່ນ​ໜັງຄົນ​ທັງຫຼາຍ​ຈຶ່ງ ປ່ຽນ​ຊື່​ຄຳ​ວ່າ​ອັກສອນ​ນັ້ນມາ​ເປັນ​ໜັງສື ​ໃນ​ການ​ຕໍ່​ມາ, ​ເຮົາ​ຈະ​ເຫັນ​ວ່າ​ອັກສອນ​ລາວ​ເປັນ​ຕົວ​ເປັນ​ຂາ ​​ເວລາ​ຂຽນ​ຄວາມ​ເວົ້າ​ແລ້ວອັກສອນ ​ແລະ​ຄຳ​ເວົ້າ​ມັກ​ຈະ​ຖືກຕ້ອງກັນ ຫຼືກົງກັນກັບຄຳເວົ້າ ​ເຊັ່ນ: ກິນ​, ການ, ກືນ, ສອງ, ສາມ, ສີ່ ​ແລະ​ອື່ນໆ, ສ່ວນ​ອັກສອນ​ທັມນັ້ນຈະ​ເຫັນ​ເປັນ​ຕົວ​ມົນໆ ​ເພາະວ່າ​ໄດ້​ຈາກ​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ​ນັ້ນ​ເອງ.

​ໃນມື້​ດຽວ​ກັນນັ້ນ, ​ເຜົ່າ​ກຼອມທີ່​ຕັ້ງບ້ານ​ເຮືອນ​ຢູ່​ທ້າຍ​ບ້ານ ກໍຮູ້ສຶກ​ເຖິງ​ຄວາມ​ຝັນ ທີ່​ພຣະຍາ​ແຖນ ​ແລະ​ພຣະພູມ​ມາບ​ອກ​ໃຫ້​ໄປ​ເອົາ​ອັກສອນ, ຈຶ່ງ​ຮີບ​ໄປ​ຍັງ​ຫົວ​ບ້ານບ່ອນ​ສານ​ພຣະພູມ ​ແຕ່​ວ່າ​ໄປ​ເຖິງ​ສວຍ​ແນ່​ແລ້ວ ຂິ້ກະ​ເດືອນ​ໄຕ່​ລືບ​ໜັງສື​ຈົນ​ໝົດ​ແລ້ວ ຈຶ່ງ​ເຫັນ​ແຕ່​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ ​ເມື່ອ​ເຫັນ​ເປັນ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ ກໍ​ນຶກ​ວ່າ​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ​ນັ້ນ​ເປັນ​ໜັງສື ກໍ​ເອົາ​​ເອົາ​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດ​ືອນນັ້ນ ມາ​ແປງ​ເປັນ​ອັກສອນ ຈົນ​ຄົບ ໔໔ ​ໂຕ, ​ແຕ່​ຂຽນ​ເປັນ​ຮອຍ​ຄ້າ​ຍຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ ຄົນ​ທັງຫຼາຍຈຶ່ງ​ຮຽກ​ວ່າ ອັກ​ສອນ​ກຼອມຫວັດ(ອັກສອນ​ຂອມ​ຫວັດ) ​ເມື່ອ​ໄດ້​ໄປ​ແລ້ວ​ພວກ​ກຼອມກໍ​ໄດ້​ເອົາ​ໄປ​ຂຽນ​​ໄວ້​ໜັງຄົນ​ກຼອມ(ຂ​ອ​​ມ ຫຼື​ຂະ​​ເມໝນ) ກໍ​ຮຽກ​ວ່າ​ໜັງສື​ເຊັ່ນ​ກັນ, ດ້ວຍ​​ເຫດ​ນັ້ນ ອັນ​ສອນ ຫຼື​ໜັງສື​ຂອມ​ຈຶ່ງ​ຕົວ​ມົນໆເໝືອນ​ກັນ​ກັບ​ຮອຍ​ຂີ້ກະ​ເດືອນ.

ສ່ວນ​ ພວກ​ເຈັກ​, ອາ​ໄສ​ຢູ່​ຫົວ​ບ້ານນັ້ນ​ເອງ ຕື່ນ​ຂຶ້ນ​ມາ​ແຕ່​ເຊົ້າ ​ແຕ່​ວ່າ​ເຮັດ​ວຽກ ​ເຮັດ​ງາ​ນຈົນລືມ, ກວ່າ​ຈະ​ຮູ້​ເມື່ອ​ຄີງ ​ເຖິງ​ນິມິ​ດທີ່​ພະຍາ​ແຖນ ​ແລະ​ພຣະພູມ​ໄປ​ບອກ​ວ່າ​ໃຫ້​ມາ​ເອົາ​ໜັງສື​ໄປ​ໃຊ້ ກໍ​ຈົນ​ກວ່າ​ໄກ່​ໂຕນ​ຄອນ​ແລ້ວ, ​ເມື່ອ​ໄປ​ຮອດ​​ເດີນ​ໂພນ​ຫົວ​ບ້ານ​ກໍ​ເຫັນ​ພຽງ​ແຕ່​ຮອຍ​ຕີນ​ໄກ່ ຈຶງນຶກ​ໃນ​ໃຈ​ວ່າ ຄື​ຊິ​ແມ່ນ​ນີ້​ແລ​້ວ​ເປັນ​ອັກສອນ​ທີ່​ແຖນ​ສັ່ງ​ໃຫ້​ມາ​ເອົາ ​ຈຶ່ງ​ກ່າຍ​ເອົາ​ຮອຍຕີນ​ໄກ່ນັ້ນ​ໄດ້​ໄວ້ ທຳ​ອິດ​ໄດ້​ກ່າຍ ​ໄວ້​ໄມ້ຄານ​ກ່ອນ, ​ແຕ່​ຕໍ່​ມາ​ເນື່ອງ​ຈາກ​ວ່າ​ບ້ານ​ຂອງ​ຊາວ​ຈີນ​ນັ້ນມີ​ຕົ້ນ​ໃຜ່ຫຼາຍ ຈຶ່ງ​ຂຽນ​ໜັງສືໜັງ​ນັ້ນ​ໄວ່ກະບັ້ງ​ໄມ້​ຜ່ ​ເຮົາ​ຈຶ່ງ​ເຫັນ​ວ່າ ຕົວ​ໜັງສື​ຈີນ​ນອກຈາກ​ເປັນ​ຕົວ​ຄື​ກັນ​ຄື​ກັບ​ຮອຍ​ໄກ່​ເຂັ່ຍ​ແລ້ວ ຍັງ​ຂຽນ​ລົງ​ໄປ​ທາງ​ລຸ​່ມ ​ເໝືອນ​ໄກ່​ເຂັ່ຍ ​ແຕ່​ເນື່ອງ​ຈາກ​ການ​ຂຽນ​ໄມ້​​ໃຜ່ຕ້ອງ​ຂຽນ​ຕາມ​ລວ​ຍາວ​ຂອງ​ໄມ້​ໃຜ່ນັ້ນ​ເອງ.